SPMTINGKATAN 5 · BAB 79 minit bacahlm. 150–151

7.4 Dasar Kebudayaan Kebangsaan

Bab 7: Membina Kesejahteraan Negara

Bagaimanakah sebuah negara yang rakyatnya mempunyai pelbagai tarian, pakaian dan perayaan dapat membina satu identiti yang dikongsi bersama?

📝 Nota disusun daripada sumber rasmi dan sumber terbuka yang disenaraikan di bawah. Belum disemak oleh guru. Sentiasa rujuk buku teks dan guru anda.

Bahasa penerangan:

🧠 Faham dalam 1 minit

Bayangkan sebuah pasukan koir sekolah yang ahlinya datang dari pelbagai kaum. Koir perlu satu lagu tema supaya penonton kenal identiti mereka. Jurulatih memilih melodi asas dari tempat koir itu ditubuhkan, kemudian menambah irama daripada budaya ahli lain yang sesuai, dan memastikan lirik tidak bercanggah dengan nilai agama dan moral. Hasilnya lagu yang dikongsi semua tetapi tetap ada warna masing-masing.

Begitulah Dasar Kebudayaan Kebangsaan yang diperakui dalam Kongres Kebudayaan Kebangsaan 1971. Ada tiga prinsip: kebudayaan rakyat asal rantau ini sebagai teras, unsur kebudayaan lain yang sesuai diterima, dan Islam sebagai unsur penting. Matlamatnya menyatukan bangsa melalui budaya, memupuk keperibadian kebangsaan dan meningkatkan kualiti hidup. Program seperti Citrawarna Malaysia menjadi pentas untuk semua kaum memperagakan budaya mereka bersama.

🎯 Wajib tahu sasaran LULUS

  1. Dasar Kebudayaan Kebangsaan digubal dan diperakui melalui Kongres Kebudayaan Kebangsaan 1971, lanjutan daripada Kongres Rakyat 1956 (Kongres Kebudayaan Melayu).
  2. Kongres 1971 dirasmikan oleh Tun Abdul Razak Hussein di Dewan Tunku Canselor, Universiti Malaya dan dianjurkan oleh Kementerian Kebudayaan, Belia dan Sukan.
  3. Tiga prinsip: berteraskan kebudayaan rakyat asal rantau ini (rantau Melayu); unsur kebudayaan lain yang sesuai dan wajar diterima; Islam menjadi unsur penting.
  4. Tiga matlamat: mengukuhkan perpaduan bangsa dan negara melalui kebudayaan; memupuk dan memelihara keperibadian kebangsaan; meningkatkan kualiti kehidupan kemanusiaan dan kerohanian seiring pembangunan sosioekonomi.
  5. Pelaksana termasuk Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya Malaysia, Jabatan Kesenian dan Kebudayaan Negara, Majlis Kebudayaan Negeri, Istana Budaya dan ASWARA; program Citrawarna Malaysia bermula pada 1999.

Hafal senarai ini dahulu. Kemudian cuba latihan objektif di bawah.

DSKP

Apa yang perlu anda kuasai

  • 14.1.4 Menerangkan pembentukan Dasar Kebudayaan Kebangsaan.

Ringkasan

Dasar Kebudayaan Kebangsaan dibentuk untuk mewujudkan perpaduan dan integrasi nasional melalui kesenian dan kebudayaan, serta menjadi garis panduan membentuk identiti warganegara Malaysia. Dasar ini digubal dan diperakui melalui Kongres Kebudayaan Kebangsaan 1971, yang dirasmikan oleh Tun Abdul Razak di Universiti Malaya. Dalam ucapannya, beliau menegaskan perlunya identiti bangsa Malaysia yang mengambil kira semua kaum dan agama. Dasar ini berteraskan tiga prinsip: kebudayaan rakyat asal rantau ini sebagai teras, penerimaan unsur kebudayaan lain yang sesuai, dan Islam sebagai unsur penting.

Matlamatnya ialah mengukuhkan perpaduan melalui kebudayaan, memupuk keperibadian kebangsaan dan memperkaya kualiti hidup. Dasar ini dilaksanakan oleh kementerian, Jabatan Kesenian dan Kebudayaan Negara, Majlis Kebudayaan Negeri, Istana Budaya dan ASWARA. Program Citrawarna Malaysia sejak 1999 menghimpunkan budaya pelbagai kaum, dan dasar ini melahirkan ramai penggiat budaya daripada pelbagai kaum dan negeri.

Isi penting

Sejarah pembentukanhlm. 150
  • Dasar Kebudayaan Kebangsaan digubal dan diperakui melalui Kongres Kebudayaan Kebangsaan pada tahun 1971.
  • Kongres ini dianggap lanjutan daripada Kongres Rakyat 1956, iaitu Kongres Kebudayaan Melayu.
  • Kongres dirasmikan oleh Perdana Menteri kedua, Tun Abdul Razak Hussein, di Dewan Tunku Canselor, Universiti Malaya, Kuala Lumpur.
  • Kongres dianjurkan oleh Kementerian Kebudayaan, Belia dan Sukan.
  • Dalam ucapannya, Tun Abdul Razak menegaskan perlunya identiti bangsa Malaysia yang mengambil kira semua kaum dan agama, supaya negara mempunyai maruah seperti bangsa merdeka yang lain.
  • Kongres Kebudayaan Kebangsaan Kali Kedua diadakan di UKM pada 15 April 2017; resolusinya termasuk memperkasakan kebudayaan nasional, menyemarakkan bahasa Melayu dan mengukuhkan Rukun Negara.
Tiga prinsip utamahlm. 150
  • Prinsip pertama: kebudayaan rakyat asal rantau Melayu menjadi tunjang atau teras Dasar Kebudayaan Kebangsaan.
  • Prinsip kedua: unsur kebudayaan lain yang sesuai dan wajar diterima sebagai elemen penting.
  • Prinsip ketiga: Islam menjadi unsur yang penting dalam pembentukan Dasar Kebudayaan Kebangsaan.
Matlamat pembentukanhlm. 151
  • Mengukuhkan perpaduan bangsa dan negara melalui kebudayaan.
  • Memupuk dan memelihara keperibadian kebangsaan yang terhasil daripada kebudayaan kebangsaan.
  • Memperkaya dan mempertingkatkan kualiti kehidupan kemanusiaan dan kerohanian yang seimbang dengan pembangunan sosioekonomi.
Agensi pelaksanahlm. 151
  • Pelaksanaan dasar melibatkan semua kementerian, agensi dan jabatan yang berkaitan.
  • Dasar ini dilaksanakan oleh Kementerian Pelancongan, Kesenian dan Kebudayaan (kini Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya Malaysia).
  • Agensi lain: Jabatan Kesenian dan Kebudayaan Negara, Majlis Kebudayaan Negeri, Istana Budaya, serta Akademi Seni Budaya dan Warisan Kebangsaan (ASWARA).
Citrawarna Malaysia dan penggiat budayahlm. 151
  • Citrawarna Malaysia mula dianjurkan pada tahun 1999 sebagai promosi pelancongan yang melibatkan pelbagai kaum dan budaya.
  • Program ini memperagakan kebudayaan, pakaian, tarian dan nyanyian rakyat Malaysia, dan diadakan di Dataran Merdeka pada bulan Mei setiap tahun.
  • Dasar ini melahirkan ramai penggiat budaya yang menyumbang kepada karya seni tempatan yang bermutu dan memartabatkan khazanah negara.
  • Contoh penggiat budaya: Azah Aziz (Mak Ungku, tokoh budayawan), Hamzah Dolmat (seni muzik tradisional), Lim Swee Tin (kesusasteraan), Samuel Dass (muzik tradisional India), Shuhaibun Yussuf (budaya dan kesusasteraan Sabah) dan Mathew Ngau Jau (sape Sarawak).

Garis masa

  1. 1956Kongres Rakyat (Kongres Kebudayaan Melayu).
  2. 1971Kongres Kebudayaan Kebangsaan di Universiti Malaya memperakui Dasar Kebudayaan Kebangsaan.
  3. 1999Program Citrawarna Malaysia mula dianjurkan.
  4. 15 April 2017Kongres Kebudayaan Kebangsaan Kali Kedua di UKM.

Tokoh penting

  • Tun Abdul Razak HusseinPerdana Menteri kedua yang merasmikan Kongres Kebudayaan Kebangsaan 1971 dan menyeru pembinaan identiti bangsa Malaysia.
  • Azah Aziz (Mak Ungku)Tokoh budayawan yang disebut sebagai contoh penggiat budaya.
  • Mathew Ngau JauPenggiat muzik tradisional sape dari Sarawak.

🏆 Untuk skor A

  • Bezakan prinsip (asas dasar) dengan matlamat (hasil yang mahu dicapai). Soalan sering meminta salah satu sahaja.
  • Kata kunci yang sering diberi markah: "keperibadian kebangsaan", "identiti bangsa Malaysia", "teras" dan "unsur kebudayaan lain yang sesuai".
  • Tunjukkan rantaian sebab dan akibat: budaya dikongsi melalui program seperti Citrawarna, rakyat saling mengenali budaya kaum lain, lalu wujud rasa hormat dan identiti bersama.
  • Kaitkan dengan hari ini: rakyat perlu berbangga dengan keunikan budaya masyarakat kerana ia memperlihatkan keperibadian Malaysia sebagai negara merdeka dan berdaulat.

✍️ Strategi menjawab

  • "Nyatakan prinsip Dasar Kebudayaan Kebangsaan": tulis tiga prinsip mengikut susunan dengan ayat penuh.
  • "Jelaskan sejarah pembentukan": sebut tahun 1971, lanjutan Kongres 1956, perasmi Tun Abdul Razak, tempat (Universiti Malaya) dan penganjur.
  • "Bagaimanakah dasar ini memupuk perpaduan": berikan contoh pelaksanaan seperti Citrawarna Malaysia dan agensi seperti Istana Budaya dan ASWARA.

⚠️ Kesilapan biasa

  • Mencampurkan prinsip dengan matlamat. Prinsip ialah asas (teras, unsur lain, Islam); matlamat ialah hasil (perpaduan, keperibadian, kualiti hidup).
  • Menyangka Kongres Kebudayaan Kebangsaan 1971 diadakan di UKM. Kongres 1971 diadakan di Universiti Malaya; kongres kali kedua (2017) di UKM.
  • Menganggap dasar ini menolak budaya kaum lain. Prinsip kedua menerima unsur kebudayaan lain yang sesuai dan wajar.

Latihan objektif gaya Kertas 1

Jawab dahulu, kemudian semak. Markah anda hanya disimpan dalam pelayar anda sendiri.

  1. 1Dasar Kebudayaan Kebangsaan diperakui melalui

  2. 2Antara berikut, yang manakah prinsip Dasar Kebudayaan Kebangsaan? I Berteraskan kebudayaan rakyat asal rantau ini II Unsur kebudayaan lain yang sesuai diterima III Islam menjadi unsur penting IV Kebudayaan Barat dijadikan teras

  3. 3Siapakah yang merasmikan Kongres Kebudayaan Kebangsaan 1971?

  4. 4Apakah matlamat pembentukan Dasar Kebudayaan Kebangsaan? I Mengukuhkan perpaduan bangsa dan negara melalui kebudayaan II Memupuk keperibadian kebangsaan III Meningkatkan kualiti kehidupan kemanusiaan dan kerohanian IV Menghapuskan semua budaya tradisional

  5. 5Program Citrawarna Malaysia mula dianjurkan pada tahun

  6. 6Antara berikut, yang manakah agensi pelaksana Dasar Kebudayaan Kebangsaan?

Latihan soalan struktur gaya Kertas 2, Bahagian A

Tulis jawapan anda dahulu, kemudian semak cadangan skema. Satu isi yang tepat dan berbeza biasanya satu markah.

  1. Nyatakan dua prinsip Dasar Kebudayaan Kebangsaan. [2 markah]

    Lihat cadangan skema
    • Berteraskan kebudayaan rakyat asal rantau ini.
    • Unsur kebudayaan lain yang sesuai dan wajar diterima.
    • Islam menjadi unsur penting dalam pembentukan kebudayaan kebangsaan.

  2. Jelaskan latar belakang pembentukan Dasar Kebudayaan Kebangsaan. [3 markah]

    Lihat cadangan skema
    • Digubal dan diperakui dalam Kongres Kebudayaan Kebangsaan 1971.
    • Lanjutan daripada Kongres Rakyat 1956 (Kongres Kebudayaan Melayu).
    • Dirasmikan oleh Tun Abdul Razak Hussein di Dewan Tunku Canselor, Universiti Malaya.
    • Dianjurkan oleh Kementerian Kebudayaan, Belia dan Sukan.

  3. Bagaimanakah Dasar Kebudayaan Kebangsaan dilaksanakan? [3 markah]

    Lihat cadangan skema
    • Melalui kementerian yang bertanggungjawab, kini Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya Malaysia.
    • Melalui Jabatan Kesenian dan Kebudayaan Negara dan Majlis Kebudayaan Negeri.
    • Melalui Istana Budaya dan ASWARA.
    • Melalui program Citrawarna Malaysia yang memperagakan budaya pelbagai kaum.

Latihan esei gaya Kertas 2, Bahagian B

Rancang jawapan dalam 5 minit: tulis pendahuluan ringkas, isi yang dihuraikan dengan contoh, dan kesimpulan atau pendapat anda.

  1. Jelaskan pembentukan dan pelaksanaan Dasar Kebudayaan Kebangsaan. Pada pendapat anda, mengapakah rakyat perlu berbangga dengan keunikan budaya Malaysia?

    Lihat rangka jawapan
    • Pendahuluan: Dasar Kebudayaan Kebangsaan menjadi garis panduan membentuk identiti warganegara Malaysia melalui kesenian dan kebudayaan.
    • Sejarah pembentukan: Kongres Kebudayaan Kebangsaan 1971 di Universiti Malaya, dirasmikan oleh Tun Abdul Razak, lanjutan Kongres Rakyat 1956.
    • Tiga prinsip: kebudayaan rakyat asal rantau ini sebagai teras, unsur kebudayaan lain yang sesuai, Islam sebagai unsur penting.
    • Tiga matlamat: perpaduan melalui kebudayaan, keperibadian kebangsaan, kualiti kehidupan yang seimbang dengan pembangunan.
    • Pelaksanaan: kementerian, Jabatan Kesenian dan Kebudayaan Negara, Majlis Kebudayaan Negeri, Istana Budaya, ASWARA; Citrawarna Malaysia sejak 1999.
    • Penggiat budaya pelbagai kaum: Azah Aziz, Hamzah Dolmat, Lim Swee Tin, Samuel Dass, Shuhaibun Yussuf, Mathew Ngau Jau.
    • Pendapat dan kesimpulan: budaya yang unik menunjukkan keperibadian Malaysia sebagai negara merdeka dan berdaulat; menghargainya mengukuhkan perpaduan.

Pengajaran dan nilai

  1. Berbangga dengan keunikan budaya masyarakat Malaysia.
  2. Menghormati dan menerima budaya kaum lain yang sesuai.
  3. Menghargai sumbangan penggiat budaya dalam memartabatkan khazanah negara.

Kad kilat istilah

Teka maksudnya dahulu, kemudian tekan kad.

Rujukan

Buku Teks Sejarah Tingkatan 5 KSSM, hlm. 150–151. Nota ini ditulis dengan kata-kata kami sendiri. Semak sentiasa dengan buku teks dan guru anda.