3.3 Yang di-Pertuan Agong dan Raja dalam Perlembagaan Persekutuan
Bab 3: Raja Berperlembagaan dan Demokrasi Berparlimen
Mengapakah Yang di-Pertuan Agong disebut "punca kuasa" bagi ketiga-tiga badan kerajaan walaupun baginda tidak berpolitik?
📝 Nota disusun daripada sumber rasmi dan sumber terbuka yang disenaraikan di bawah. Belum disemak oleh guru. Sentiasa rujuk buku teks dan guru anda.
💡 Jawapan peperiksaan ditulis dalam Bahasa Melayu, jadi istilah penting dikekalkan dalam Bahasa Melayu. Selepas faham, baca semula bahagian ini dalam BM.
🧠 Faham dalam 1 minit
Bayangkan pengetua sekolah yang menjadi ketua tertinggi sekolah. Pengetua tidak mengajar setiap kelas, tetapi melantik guru, menandatangani keputusan penting dan menjadi lambang maruah sekolah. Yang di-Pertuan Agong juga ialah Ketua Utama Negara: baginda melantik Perdana Menteri, memperkenankan undang-undang dan melantik hakim, tetapi dalam kebanyakan perkara bertindak atas nasihat Jemaah Menteri.
Yang di-Pertuan Agong dipilih oleh Majlis Raja-Raja dalam kalangan sembilan raja untuk tempoh lima tahun, mengikut Perkara 32 Perlembagaan Persekutuan. Baginda juga ketua agama Islam bagi negeri baginda sendiri, Wilayah Persekutuan, Melaka, Pulau Pinang, Sarawak dan Sabah, serta memelihara kedudukan istimewa orang Melayu dan bumiputera Sarawak dan Sabah dan kepentingan sah kaum lain.
想象学校的校长是学校的最高领导。校长不会教每一班，但会委任老师、签署重要决定，并代表学校的尊严。Yang di-Pertuan Agong（最高元首）也是 Ketua Utama Negara（国家最高元首）：委任首相、御准法律和委任法官，但在大多数事务上依照 Jemaah Menteri（内阁）的建议行事。
根据 Perlembagaan Persekutuan（联邦宪法）第32条，最高元首由 Majlis Raja-Raja（统治者会议）从九位统治者中选出，任期五年。最高元首也是本身州属、联邦直辖区、马六甲、槟城、砂拉越和沙巴的伊斯兰教领袖，并维护马来人与砂沙土著的特殊地位，以及其他族群的合法权益。
Picture a school principal who is the top leader of the school. The principal does not teach every class, but appoints teachers, signs important decisions and stands for the school's dignity. The Yang di-Pertuan Agong is likewise the Ketua Utama Negara (Supreme Head of State): he appoints the Prime Minister, assents to laws and appoints judges, but in most matters acts on the advice of the Jemaah Menteri (Cabinet).
Under Article 32 (Perkara 32) of the Perlembagaan Persekutuan (Federal Constitution), the Yang di-Pertuan Agong is elected by the Majlis Raja-Raja (Conference of Rulers) from among the nine Rulers for a five-year term. He is also head of Islam for his own state, the Federal Territories, Melaka, Penang, Sarawak and Sabah, and safeguards the special position of the Malays and the bumiputera of Sarawak and Sabah and the legitimate interests of other communities.
🎯 Wajib tahu sasaran LULUS
- Jawatan Yang di-Pertuan Agong diwujudkan pada tahun 1957; baginda dipilih oleh Majlis Raja-Raja dalam kalangan raja sembilan negeri, iaitu Perlis, Kedah, Perak, Selangor, Negeri Sembilan, Johor, Pahang, Terengganu dan Kelantan.
- Perkara 32 menetapkan Yang di-Pertuan Agong sebagai Ketua Utama Negara yang diberi keutamaan daripada semua orang, dan dipilih untuk tempoh lima tahun.
- Kuasa eksekutif: melantik Perdana Menteri, melantik menteri atas nasihat Perdana Menteri, melantik jawatan penting, menjadi pemerintah tertinggi Angkatan Tentera dan melantik diplomat.
- Kuasa perundangan dan kehakiman: memperkenankan rang undang-undang, memanggil, memberhentikan dan membubarkan Parlimen, melantik hakim Mahkamah Atasan dan memberi pengampunan atas nasihat Lembaga Pengampunan.
- Baginda ialah ketua agama Islam bagi negeri baginda, Wilayah Persekutuan, Melaka, Pulau Pinang, Sarawak dan Sabah, memelihara kedudukan istimewa dan kepentingan sah kaum lain, dan boleh mengisytiharkan darurat.
- Yang di-Pertuan Agong（最高元首）职位于1957年设立；由 Majlis Raja-Raja（统治者会议）从玻璃市、吉打、霹雳、雪兰莪、森美兰、柔佛、彭亨、登嘉楼和吉兰丹九州的统治者中选出。
- 宪法第32条规定最高元首是 Ketua Utama Negara（国家最高元首），地位高于所有人，任期五年。
- 行政权（kuasa eksekutif）：委任首相、按首相建议委任部长、委任重要职位、担任武装部队最高统帅，以及委任外交官。
- 立法权和司法权：御准法案，召开、休会和解散国会，委任上级法院法官，并依照赦免委员会（Lembaga Pengampunan）的建议给予赦免。
- 最高元首是本身州属、联邦直辖区、马六甲、槟城、砂拉越和沙巴的伊斯兰教领袖，维护特殊地位和其他族群的合法权益，并可宣布紧急状态（darurat）。
- The post of Yang di-Pertuan Agong was created in 1957; he is elected by the Majlis Raja-Raja (Conference of Rulers) from among the Rulers of nine states: Perlis, Kedah, Perak, Selangor, Negeri Sembilan, Johor, Pahang, Terengganu and Kelantan.
- Article 32 (Perkara 32) makes the Yang di-Pertuan Agong the Ketua Utama Negara (Supreme Head of State), taking precedence over everyone, elected for five years.
- Kuasa eksekutif (executive powers): appointing the Prime Minister, appointing ministers on the Prime Minister's advice, making key appointments, being supreme commander of the Armed Forces and appointing diplomats.
- Legislative and judicial powers: assenting to bills, summoning, proroguing and dissolving Parliament, appointing superior court judges and granting pardons on the advice of the Lembaga Pengampunan (Pardons Board).
- He is head of Islam for his own state, the Federal Territories, Melaka, Penang, Sarawak and Sabah, safeguards the special position and the legitimate interests of other communities, and may proclaim a darurat (state of emergency).
Hafal senarai ini dahulu. Kemudian cuba latihan objektif di bawah.
Apa yang perlu anda kuasai
- 12.3.3 Menjelaskan kedudukan serta kuasa Yang di-Pertuan Agong dan raja dalam Perlembagaan Persekutuan.
- K12.3.7 Menjelaskan kepentingan taat setia rakyat kepada pemerintah.
Ringkasan
Institusi beraja dalam Perlembagaan Persekutuan terdiri daripada Majlis Raja-Raja, institusi beraja di negeri dan Yang di-Pertuan Agong di peringkat Persekutuan. Jawatan Yang di-Pertuan Agong diwujudkan pada tahun 1957; baginda dipilih oleh Majlis Raja-Raja dalam kalangan sembilan raja, dan jawatan Timbalan Yang di-Pertuan Agong turut diwujudkan. Perkara 32 menetapkan baginda sebagai Ketua Utama Negara yang diberi keutamaan daripada semua orang, dipilih untuk lima tahun, dan menjadi punca kedaulatan, ketaatan dan perpaduan negara.
Kuasa Yang di-Pertuan Agong meliputi eksekutif, perundangan dan kehakiman. Baginda melantik Perdana Menteri, menteri dan jawatan penting, menjadi pemerintah tertinggi Angkatan Tentera, memperkenankan rang undang-undang, memanggil dan membubarkan Parlimen, melantik hakim dan memberi pengampunan. Baginda juga ketua agama Islam bagi beberapa wilayah dan negeri, memelihara kedudukan istimewa serta kepentingan sah kaum lain, dan boleh mengisytiharkan darurat. Kesetiaan kepada Raja dan Negara ialah prinsip kedua Rukun Negara.
Isi penting
Institusi Yang di-Pertuan Agonghlm. 46
- Institusi beraja terdiri daripada Majlis Raja-Raja, institusi beraja di negeri dan institusi Yang di-Pertuan Agong.
- Jawatan Yang di-Pertuan Agong diwujudkan selepas merdeka pada tahun 1957, bersama jawatan Timbalan Yang di-Pertuan Agong.
- Baginda dipilih oleh Majlis Raja-Raja dalam kalangan raja Perlis, Kedah, Perak, Selangor, Negeri Sembilan, Johor, Pahang, Terengganu dan Kelantan.
- Yang di-Pertuan Agong pertama ialah Tuanku Abdul Rahman ibni Almarhum Tuanku Muhammad (Negeri Sembilan), 31 Ogos 1957 hingga 1 April 1960.
- Sultan Abdul Halim Mu'adzam Shah (Kedah) menjadi Yang di-Pertuan Agong dua kali: kelima (1970–1975) dan keempat belas (2011–2016).
- Senarai buku teks berakhir dengan Yang di-Pertuan Agong XVI, Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah (Pahang), mulai 31 Januari 2019.
- Nota ketepatan: buku teks dicetak pada tahun 2020. Menurut senarai di Wikipedia, pemerintahan Al-Sultan Abdullah berakhir pada 30 Januari 2024, dan Sultan Ibrahim (Johor) menjadi Yang di-Pertuan Agong XVII mulai 31 Januari 2024.
Kedudukan Yang di-Pertuan Agong (Perkara 32)hlm. 47
- Yang di-Pertuan Agong ialah Ketua Utama Negara dan menjadi punca kedaulatan, ketaatan, perpaduan, kebesaran dan kemuliaan negara.
- Baginda diberi keutamaan daripada semua orang di dalam Persekutuan dan tidak boleh dibicarakan di mana-mana mahkamah kecuali Mahkamah Khas.
- Raja Permaisuri Agong diberi keutamaan selepas Yang di-Pertuan Agong.
- Baginda dipilih oleh Majlis Raja-Raja untuk tempoh lima tahun, boleh meletakkan jawatan atau dipecat oleh Majlis Raja-Raja, dan berhenti jika tidak lagi menjadi raja.
- Susunan keutamaan: Yang di-Pertuan Agong, Raja Permaisuri Agong, Raja-raja dan Pemangku Raja, Yang di-Pertua Negeri, bekas Raja Permaisuri Agong yang menerima saraan, Perdana Menteri, Timbalan Perdana Menteri.
Kuasa eksekutifhlm. 48
- Dalam kuasa eksekutif, Yang di-Pertuan Agong bertindak mengikut nasihat Jemaah Menteri.
- Baginda melantik Ahli Dewan Rakyat yang pada budi bicara baginda mendapat kepercayaan majoriti Ahli Dewan Rakyat sebagai Perdana Menteri.
- Baginda melantik menteri dan timbalan menteri atas nasihat Perdana Menteri.
- Baginda melantik Peguam Negara, Panglima Angkatan Tentera, Ketua Audit Negara, ahli Suruhanjaya Pilihan Raya, ahli Suruhanjaya Polis dan sebahagian ahli Majlis Angkatan Tentera.
- Baginda ialah pemerintah tertinggi Angkatan Tentera Malaysia, dibantu oleh Majlis Angkatan Tentera.
- Baginda melantik diplomat Malaysia ke luar negara dan menerima menghadap diplomat asing.
Kuasa perundangan, agama, hak istimewa dan darurathlm. 49
- Yang di-Pertuan Agong memperkenankan rang undang-undang yang telah dibentangkan di Dewan Rakyat dan Dewan Negara.
- Baginda berkuasa memanggil Parlimen bersidang, serta memberhentikan dan membubarkan Parlimen.
- Baginda ialah ketua agama Islam bagi negeri baginda sendiri, Wilayah Persekutuan, Melaka, Pulau Pinang, Sarawak dan Sabah; negeri lain diketuai raja masing-masing.
- Baginda menjaga kedudukan istimewa orang Melayu dan bumiputera Sarawak dan Sabah, serta melindungi kepentingan sah kaum lain.
- Baginda boleh mengisytiharkan darurat setelah berpuas hati wujud keadaan yang mengancam keselamatan awam dan ekonomi negara.
Kuasa kehakiman dan pengampunanhlm. 49
- Yang di-Pertuan Agong melantik hakim Mahkamah Atasan atas nasihat Perdana Menteri, setelah dipertimbangkan oleh Suruhanjaya Pelantikan Kehakiman dan berunding dengan Majlis Raja-Raja.
- Hakim Mahkamah Atasan termasuk Ketua Hakim Negara, Presiden Mahkamah Rayuan, Hakim Besar Mahkamah Tinggi Malaya, Hakim Besar Mahkamah Tinggi Sarawak dan Sabah, serta hakim Mahkamah Persekutuan, Mahkamah Rayuan dan Mahkamah Tinggi.
- Bagi kesalahan jenayah di Wilayah Persekutuan, pesalah boleh memohon ampun daripada Yang di-Pertuan Agong, yang bertindak atas nasihat Lembaga Pengampunan.
- Baginda boleh mengampunkan, menangguhkan dan meringankan hukuman Mahkamah Tentera serta Mahkamah Syariah di Melaka, Pulau Pinang, Sabah, Sarawak dan Wilayah Persekutuan.
Raja di peringkat negerihlm. 28, 54, 57
- Raja ialah ketua negeri; kuasa eksekutif baginda dilaksanakan atas nasihat Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri.
- Raja berkuasa mengampun, melantik jawatan utama negeri dan mengurniakan anugerah sebagai tonggak kehormatan dan keadilan.
- Raja dan Yang di-Pertua Negeri mempunyai kuasa budi bicara melantik Menteri Besar atau Ketua Menteri dan tidak memperkenankan pembubaran DUN.
- Kesetiaan kepada Raja dan Negara ialah prinsip kedua Rukun Negara, dan rakyat perlu menzahirkan taat setia kepada Yang di-Pertuan Agong.
Garis masa
- 31 Ogos 1957Tuanku Abdul Rahman ibni Almarhum Tuanku Muhammad menjadi Yang di-Pertuan Agong pertama.
- 1970–1975Sultan Abdul Halim Mu'adzam Shah menjadi Yang di-Pertuan Agong V.
- 2011–2016Sultan Abdul Halim Mu'adzam Shah menjadi Yang di-Pertuan Agong XIV.
- 31 Januari 2019Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah menjadi Yang di-Pertuan Agong XVI.
- 31 Januari 2024Sultan Ibrahim (Johor) menjadi Yang di-Pertuan Agong XVII (selepas buku teks dicetak; sumber: Wikipedia).
Tokoh penting
- Tuanku Abdul Rahman ibni Almarhum Tuanku MuhammadYang di-Pertuan Agong pertama (1957–1960), dari Negeri Sembilan.
- Sultan Abdul Halim Mu'adzam ShahSultan Kedah yang menjadi Yang di-Pertuan Agong dua kali (V dan XIV).
- Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah ShahYang di-Pertuan Agong XVI mulai 31 Januari 2019 (Pahang).
🏆 Untuk skor A
- Sebut "Perkara 32" apabila menjawab tentang kedudukan Yang di-Pertuan Agong; menyebut peruntukan perlembagaan menunjukkan kefahaman yang tepat.
- Bezakan kuasa atas nasihat (melantik menteri atas nasihat Perdana Menteri) dengan kuasa budi bicara (melantik Perdana Menteri, tidak memperkenankan pembubaran Parlimen).
- Semakan silang dengan teks Perlembagaan: Perkara 32(3) (lima tahun), 40(2) (budi bicara), 43(2)(a) (pelantikan Perdana Menteri), 55 (memanggil dan membubarkan Parlimen), 150(1) (darurat) dan 153(1) (kedudukan istimewa) selaras dengan buku teks.
- Kaitkan dengan K12.3.7: taat setia kepada Yang di-Pertuan Agong ialah amalan prinsip kedua Rukun Negara.
✍️ Strategi menjawab
- "Jelaskan kuasa Yang di-Pertuan Agong": susun mengikut eksekutif, perundangan dan kehakiman, kemudian tambah agama dan darurat.
- "Bagaimanakah Yang di-Pertuan Agong dipilih": Majlis Raja-Raja, dalam kalangan sembilan raja, untuk lima tahun.
- Untuk soalan nilai, kaitkan dengan prinsip Kesetiaan kepada Raja dan Negara dan contoh amalan harian.
⚠️ Kesilapan biasa
- Menyangka Yang di-Pertuan Agong dipilih oleh rakyat atau Parlimen. Baginda dipilih oleh Majlis Raja-Raja.
- Menyangka Yang di-Pertua Negeri layak menjadi Yang di-Pertuan Agong. Hanya raja sembilan negeri beraja yang layak dipilih.
- Menyatakan Yang di-Pertuan Agong melantik menteri mengikut kehendak sendiri. Menteri dilantik atas nasihat Perdana Menteri.
Latihan objektif gaya Kertas 1
Jawab dahulu, kemudian semak. Markah anda hanya disimpan dalam pelayar anda sendiri.
1Peruntukan manakah dalam Perlembagaan Persekutuan menetapkan Yang di-Pertuan Agong sebagai Ketua Utama Negara?
💡 Kenapa? Perkara 32 menetapkan kedudukan Yang di-Pertuan Agong sebagai Ketua Utama Negara. (hlm. 47)
2Yang di-Pertuan Agong dipilih oleh
💡 Kenapa? Majlis Raja-Raja memilih Yang di-Pertuan Agong untuk tempoh lima tahun. (hlm. 46–47)
3Siapakah Yang di-Pertuan Agong pertama?
💡 Kenapa? Tuanku Abdul Rahman dari Negeri Sembilan memerintah dari 31 Ogos 1957 hingga 1 April 1960. (hlm. 46)
4Antara berikut, yang manakah kuasa eksekutif Yang di-Pertuan Agong? I Melantik Perdana Menteri II Melantik Peguam Negara III Menjadi pemerintah tertinggi Angkatan Tentera IV Memperkenankan rang undang-undang
💡 Kenapa? Memperkenankan rang undang-undang ialah kuasa perundangan. (hlm. 48–49)
5Yang di-Pertuan Agong ialah ketua agama Islam bagi I negeri baginda sendiri II Wilayah Persekutuan III Pulau Pinang IV Kelantan
💡 Kenapa? Kelantan mempunyai sultan sendiri sebagai ketua agama Islam. (hlm. 49)
6Hakim Mahkamah Atasan dilantik oleh Yang di-Pertuan Agong atas nasihat
💡 Kenapa? Pelantikan dibuat atas nasihat Perdana Menteri setelah dipertimbangkan Suruhanjaya Pelantikan Kehakiman dan berunding dengan Majlis Raja-Raja. (hlm. 49)
7Prinsip Rukun Negara yang berkaitan dengan taat setia kepada Yang di-Pertuan Agong ialah
💡 Kenapa? Kesetiaan kepada Raja dan Negara ialah prinsip kedua Rukun Negara. (hlm. 49)
Latihan soalan struktur gaya Kertas 2, Bahagian A
Tulis jawapan anda dahulu, kemudian semak cadangan skema. Satu isi yang tepat dan berbeza biasanya satu markah.
Nyatakan dua kuasa perundangan Yang di-Pertuan Agong. [2 markah]
Lihat cadangan skema
- Memperkenankan rang undang-undang yang dibentangkan di Dewan Rakyat dan Dewan Negara.
- Memanggil Parlimen bersidang.
- Memberhentikan dan membubarkan Parlimen.
Jelaskan kedudukan Yang di-Pertuan Agong berdasarkan Perkara 32 Perlembagaan Persekutuan. [3 markah]
Lihat cadangan skema
- Ketua Utama Negara bagi Persekutuan.
- Diberi keutamaan daripada semua orang di dalam Persekutuan.
- Tidak boleh dibicarakan di mahkamah kecuali Mahkamah Khas.
- Dipilih oleh Majlis Raja-Raja untuk tempoh lima tahun.
Huraikan kuasa eksekutif Yang di-Pertuan Agong. [4 markah]
Lihat cadangan skema
- Melantik Perdana Menteri yang mendapat kepercayaan majoriti Ahli Dewan Rakyat.
- Melantik menteri dan timbalan menteri atas nasihat Perdana Menteri.
- Melantik Peguam Negara, Panglima Angkatan Tentera dan Ketua Audit Negara.
- Menjadi pemerintah tertinggi Angkatan Tentera Malaysia.
- Melantik diplomat dan menerima menghadap diplomat asing.
Latihan esei gaya Kertas 2, Bahagian B
Rancang jawapan dalam 5 minit: tulis pendahuluan ringkas, isi yang dihuraikan dengan contoh, dan kesimpulan atau pendapat anda.
Jelaskan kedudukan dan kuasa Yang di-Pertuan Agong dalam Perlembagaan Persekutuan. Pada pendapat anda, mengapakah rakyat perlu taat setia kepada institusi beraja?
Lihat rangka jawapan
- Pendahuluan: jawatan Yang di-Pertuan Agong diwujudkan pada tahun 1957; baginda dipilih Majlis Raja-Raja dalam kalangan sembilan raja untuk lima tahun.
- Kedudukan (Perkara 32): Ketua Utama Negara; keutamaan daripada semua orang; punca kedaulatan, ketaatan dan perpaduan.
- Kuasa eksekutif: melantik Perdana Menteri, menteri atas nasihat Perdana Menteri dan jawatan penting; pemerintah tertinggi Angkatan Tentera; diplomatik.
- Kuasa perundangan: memperkenankan rang undang-undang; memanggil, memberhentikan dan membubarkan Parlimen.
- Kuasa kehakiman: melantik hakim Mahkamah Atasan; kuasa pengampunan atas nasihat Lembaga Pengampunan.
- Agama, hak istimewa dan darurat: ketua agama Islam bagi beberapa negeri dan wilayah; memelihara kedudukan istimewa dan kepentingan sah kaum lain; mengisytiharkan darurat.
- Pendapat dan kesimpulan: taat setia penting kerana institusi beraja ialah payung semua kaum, lambang kedaulatan dan prinsip kedua Rukun Negara.
Pengajaran dan nilai
- Taat setia kepada raja dan negara.
- Memartabatkan institusi beraja sebagai lambang kedaulatan negara.
- Menghormati pemimpin dan undang-undang negara.
Kad kilat istilah
Teka maksudnya dahulu, kemudian tekan kad.
Rujukan
Buku Teks Sejarah Tingkatan 5 KSSM, hlm. 46–49. Nota ini ditulis dengan kata-kata kami sendiri. Semak sentiasa dengan buku teks dan guru anda.
- Buku Teks Sejarah Tingkatan 5 KSSM (DBP, 2020), Bab 3: Raja Berperlembagaan dan Demokrasi Berparlimen, hlm. 28, 46–49, 54, 57, 63
- DSKP KSSM Sejarah Tingkatan 4 dan 5 (Bahagian Pembangunan Kurikulum, KPM), Tema: Malaysia dan Masa Hadapan, Standard Kandungan 12.3 Raja Berperlembagaan dan Demokrasi Berparlimen
- Federal Constitution (salinan teks Bahasa Inggeris TIDAK RASMI yang dihoskan oleh Commonwealth Parliamentary Association, memuatkan pindaan hingga P.U.(A) 164/2009), dibaca untuk semakan silang maksud Perkara 2, 3, 32, 38, 40, 43, 55, 150, 152, 153 dan 159; cetakan semula rasmi 2025 di portal Peguam Negara (lom.agc.gov.my) tidak dapat dimuat turun pada 12 Oktober 2026 (ralat pelayan HTTP 500)
- Wikipedia: King of Malaysia (senarai Yang di-Pertuan Agong; Yang di-Pertuan Agong ke-17 mulai 31 Januari 2024)