4.6 Penyerahan Sabah kepada Kerajaan British
Bab 4: Era Peralihan Kuasa British di Negara Kita
Sebuah syarikat perniagaan pernah mentadbir Sabah. Mengapakah syarikat itu menyerahkan Sabah kepada kerajaan British pada tahun 1946?
📝 Nota disusun daripada sumber rasmi dan sumber terbuka yang disenaraikan di bawah. Belum disemak oleh guru. Sentiasa rujuk buku teks dan guru anda.
💡 Jawapan peperiksaan ditulis dalam Bahasa Melayu, jadi istilah penting dikekalkan dalam Bahasa Melayu. Selepas faham, baca semula bahagian ini dalam BM.
🧠 Faham dalam 1 minit
Bayangkan sebuah syarikat pengurusan yang menjaga sebuah taman perumahan. Selepas taman itu dilanda bencana besar, rumah, jalan dan hospital musnah. Kos membaikinya terlalu tinggi dan syarikat kehabisan wang. Lagipun, urusan keselamatan dan hubungan dengan pihak luar memang sudah lama dikawal oleh kerajaan. Jadi syarikat itu menyerahkan taman tersebut kepada kerajaan.
Itulah Syarikat Borneo Utara British (SBUB). Selepas tentera Jepun memusnahkan Jesselton, Kudat dan Sandakan, SBUB tidak mampu membangunkan semula Sabah. British pula melihat Sabah sebagai sumber bahan mentah dan pasaran. Pada 26 Jun 1946, SBUB menandatangani perjanjian dengan British, dan Sabah menjadi tanah jajahan British.
想象一家负责管理住宅区的公司。一场大灾难过后，房屋、道路和医院都毁了。修复费用太高，公司的钱也花光了。何况保安和对外事务一直以来都由政府掌控。于是公司把住宅区交给了政府。
这就是 Syarikat Borneo Utara British（SBUB，英属北婆罗洲公司）。日军摧毁了 Jesselton（亚庇）、Kudat（古达）和 Sandakan（山打根）之后，SBUB 无力重建沙巴。英国则把沙巴视为原料（bahan mentah）来源和市场。1946年6月26日，SBUB 与英国签署协议，沙巴成为 tanah jajahan British（英国殖民地）。
Imagine a management company that looks after a housing estate. After a major disaster, the houses, roads and hospital are destroyed. Repairs cost far too much and the company runs out of money. Besides, security and dealings with outsiders have long been controlled by the government anyway. So the company hands the estate over to the government.
That was the Syarikat Borneo Utara British (SBUB, British North Borneo Company). After Japanese troops destroyed Jesselton, Kudat and Sandakan, the SBUB could not afford to rebuild Sabah. Britain, meanwhile, saw Sabah as a source of raw materials (bahan mentah) and a market. On 26 June 1946, the SBUB signed an agreement with Britain, and Sabah became a tanah jajahan British (British colony).
🎯 Wajib tahu sasaran LULUS
- Selepas Jepun menyerah kalah, BMA diperkenalkan di Sabah dan diketuai oleh C.F.C. Macaskie.
- SBUB menandatangani perjanjian dengan kerajaan British pada 26 Jun 1946, lalu Sabah menjadi tanah jajahan British.
- Sebagai tanah jajahan, Sabah ditadbir oleh Gabenor sebagai Ketua Kerajaan; Gabenor British pertama ialah Sir Edward Twining.
- Tiga faktor penyerahan: memenuhi kepentingan British, meneruskan dasar British dalam hubungan luar, dan masalah kewangan SBUB.
- Tentera Jepun memusnahkan Jesselton, Kudat dan Sandakan; SBUB kekurangan dana untuk membangunkannya semula.
- 日本投降后，沙巴实行 BMA（英国军政府），由 C.F.C. Macaskie 领导。
- SBUB（英属北婆罗洲公司）于1946年6月26日与英国政府签署协议，沙巴成为英国殖民地。
- 成为殖民地后，沙巴由一名 Gabenor（总督）以 Ketua Kerajaan（政府首长）身份管理；第一任英国总督是 Sir Edward Twining。
- 割让的三大因素：符合英国的利益、延续英国在对外关系（hubungan luar）上的政策，以及 SBUB 的财务问题。
- 日军摧毁了 Jesselton（亚庇）、Kudat（古达）和 Sandakan（山打根）；SBUB 缺乏资金重建。
- After Japan surrendered, the BMA was introduced in Sabah, headed by C.F.C. Macaskie.
- The SBUB (British North Borneo Company) signed an agreement with the British government on 26 June 1946, and Sabah became a British colony.
- As a colony, Sabah was run by a Gabenor (Governor) acting as Ketua Kerajaan (Head of Government); the first British Governor was Sir Edward Twining.
- Three factors for the cession: serving British interests, continuing British policy in foreign relations (hubungan luar), and the SBUB's financial problems.
- Japanese troops destroyed Jesselton, Kudat and Sandakan; the SBUB lacked the funds to rebuild them.
Hafal senarai ini dahulu. Kemudian cuba latihan objektif di bawah.
Apa yang perlu anda kuasai
- 10.3.6 Menerangkan penyerahan Sabah oleh Syarikat Borneo Utara British kepada British.
Ringkasan
Selepas tentera Jepun menyerah kalah, BMA yang diketuai C.F.C. Macaskie mentadbir Sabah untuk memulihkan keamanan dan ketenteraman. Pada 26 Jun 1946, Syarikat Borneo Utara British (SBUB) menandatangani perjanjian dengan kerajaan British, dan Sabah menjadi tanah jajahan yang diketuai seorang Gabenor. Gabenor pertama ialah Sir Edward Twining.
Penyerahan berlaku kerana tiga faktor. Pertama, British memerlukan Sabah untuk bahan mentah dan pasaran ketika India, Sri Lanka dan Burma hampir merdeka. Kedua, British memang sudah menguasai hubungan luar dan pertahanan Sabah semasa zaman SBUB. Ketiga, SBUB tidak mempunyai dana untuk membina semula Jesselton, Kudat dan Sandakan yang dimusnahkan oleh tentera Jepun.
Isi penting
BMA di Sabahhlm. 92, 114
- BMA diperkenalkan di Sabah selepas tentera Jepun menyerah kalah (kronologi bab: September 1945).
- Kota Kinabalu dibebaskan daripada tentera Jepun pada 28 September 1945, manakala Sandakan pada 19 Oktober 1945.
- BMA diketuai C.F.C. Macaskie dan berusaha mengembalikan keamanan serta ketenteraman negeri.
- Nota ketepatan: pada tahun 1945, Kota Kinabalu dikenali sebagai Jesselton, iaitu nama yang digunakan buku teks pada hlm. 115.
Perjanjian penyerahanhlm. 114, 116
- SBUB menandatangani perjanjian dengan kerajaan British pada 26 Jun 1946.
- Sabah kemudiannya menjadi tanah jajahan British, ditadbir oleh seorang Gabenor yang bertindak sebagai Ketua Kerajaan.
- Gabenor British pertama di Sabah ialah Sir Edward Twining.
- Buku teks mencatatkan penyerahan Sabah kepada British pada 15 Julai 1946.
Faktor 1: Memenuhi kepentingan Britishhlm. 114
- Perdana Menteri Britain, Clement Attlee, sedang menguruskan pemberian kemerdekaan kepada Sri Lanka, India dan Burma.
- Sabah berpotensi menggantikan tanah jajahan yang bakal dilepaskan itu.
- Sabah mampu membekalkan bahan mentah dan menjadi pasaran bagi barangan British.
Faktor 2: Meneruskan dasar British dalam hubungan luarhlm. 114
- Semasa pemerintahan SBUB, Sabah ialah negeri naungan British.
- British sudah menguasai hubungan luar negeri dan pertahanan Sabah.
- Keadaan ini mendorong SBUB memutuskan untuk menyerahkan Sabah kepada British pada tahun 1946.
Faktor 3: Masalah kewangan SBUBhlm. 115
- Sebelum berundur, tentera Jepun memusnahkan Jesselton, Kudat dan Sandakan.
- Kos membina semula sangat besar dan tidak mampu ditanggung oleh SBUB.
- SBUB bersetuju menyerahkan Sabah kepada British kerana kekurangan dana.
Garis masa
- September 1945BMA dilaksanakan di Sabah (kronologi bab).
- 28 September 1945Kota Kinabalu (Jesselton) dibebaskan daripada tentera Jepun.
- 19 Oktober 1945Sandakan dibebaskan.
- 26 Jun 1946SBUB menandatangani perjanjian dengan kerajaan British.
- 15 Julai 1946Sabah diserahkan kepada British.
Tokoh penting
- C.F.C. MacaskieKetua BMA di Sabah selepas Jepun menyerah kalah.
- Sir Edward TwiningGabenor British pertama di Sabah.
- Clement AttleePerdana Menteri Britain yang menguruskan kemerdekaan India, Sri Lanka dan Burma ketika Sabah diambil alih.
🏆 Untuk skor A
- Bezakan penyerahan Sarawak (oleh Raja Brooke) dengan penyerahan Sabah (oleh sebuah syarikat, SBUB).
- Kaitkan konteks antarabangsa: Britain bakal melepaskan India, Sri Lanka dan Burma, jadi memerlukan wilayah baharu untuk bahan mentah dan pasaran.
- Kata kunci yang memberi markah: "negeri naungan", "tanah jajahan", "Gabenor sebagai Ketua Kerajaan" dan "kekurangan dana".
- Hubungkan dengan rancangan besar British untuk Tanah Melayu, Singapura dan Borneo selepas perang.
✍️ Strategi menjawab
- "Apakah faktor penyerahan Sabah": tulis tiga faktor dengan huraian.
- "Mengapakah SBUB menyerahkan Sabah" (soalan rasionalisasi): mulakan dengan kemusnahan perang dan kekurangan dana syarikat, kemudian kepentingan British.
- Soalan perbandingan Sarawak dan Sabah: bandingkan siapa yang menyerahkan, tarikh dan reaksi penduduk.
⚠️ Kesilapan biasa
- Menyangka Sabah diserahkan oleh sultan atau raja. Sabah diserahkan oleh Syarikat Borneo Utara British (SBUB).
- Tertukar Gabenor pertama Sabah (Sir Edward Twining) dengan Gabenor pertama Sarawak (Charles Arden Clarke).
- Menganggap kemerdekaan India, Sri Lanka dan Burma tiada kaitan. Ia salah satu sebab British mahukan Sabah.
Latihan objektif gaya Kertas 1
Jawab dahulu, kemudian semak. Markah anda hanya disimpan dalam pelayar anda sendiri.
1Siapakah yang mengetuai BMA di Sabah?
💡 Kenapa? BMA di Sabah diketuai oleh C.F.C. Macaskie. (hlm. 114)
2Bilakah SBUB menandatangani perjanjian penyerahan dengan kerajaan British?
💡 Kenapa? SBUB menandatangani perjanjian dengan kerajaan British pada 26 Jun 1946. (hlm. 114)
3Gabenor British pertama di Sabah ialah
💡 Kenapa? Sir Edward Twining ialah Gabenor British pertama di Sabah. Gent ialah Gabenor Malayan Union; Arden Clarke dan Stewart di Sarawak. (hlm. 114)
4Antara berikut, yang manakah faktor penyerahan Sabah kepada British? I Kepentingan ekonomi British II Kekurangan dana SBUB III Desakan Raja-raja Melayu IV British sudah menguasai hubungan luar dan pertahanan Sabah
💡 Kenapa? Raja-raja Melayu tiada kaitan dengan penyerahan Sabah. (hlm. 114–115)
5Mengapakah British melihat Sabah sebagai pengganti tanah jajahan lain?
💡 Kenapa? Clement Attlee sedang menguruskan kemerdekaan Sri Lanka, India dan Burma; Sabah berpotensi menggantikannya. (hlm. 114)
6Bandar manakah yang dimusnahkan oleh tentera Jepun sebelum berundur dari Sabah? I Jesselton II Kudat III Sandakan IV Kuching
💡 Kenapa? Jesselton, Kudat dan Sandakan dimusnahkan. Kuching terletak di Sarawak. (hlm. 115)
7Apakah maksud Sabah menjadi tanah jajahan British?
💡 Kenapa? Sebagai tanah jajahan, Sabah ditadbir oleh seorang Gabenor yang bertindak sebagai Ketua Kerajaan. (hlm. 114)
Latihan soalan struktur gaya Kertas 2, Bahagian A
Tulis jawapan anda dahulu, kemudian semak cadangan skema. Satu isi yang tepat dan berbeza biasanya satu markah.
Nyatakan dua faktor penyerahan Sabah kepada British. [2 markah]
Lihat cadangan skema
- Memenuhi kepentingan ekonomi British.
- Meneruskan dasar British dalam hubungan luar.
- Masalah kewangan SBUB.
Jelaskan kepentingan Sabah kepada British selepas Perang Dunia Kedua. [3 markah]
Lihat cadangan skema
- Berpotensi menggantikan India, Sri Lanka dan Burma yang bakal merdeka.
- Membekalkan bahan mentah.
- Menjadi kawasan pasaran bagi barangan British.
- Membolehkan British terus menguasai hubungan luar dan pertahanan Sabah.
Mengapakah SBUB tidak mampu terus mentadbir Sabah selepas perang? [3 markah]
Lihat cadangan skema
- Tentera Jepun memusnahkan Jesselton, Kudat dan Sandakan.
- Kos membina semula terlalu besar.
- SBUB kekurangan dana.
- British sudah menguasai hubungan luar dan pertahanan Sabah.
Latihan esei gaya Kertas 2, Bahagian B
Rancang jawapan dalam 5 minit: tulis pendahuluan ringkas, isi yang dihuraikan dengan contoh, dan kesimpulan atau pendapat anda.
Jelaskan faktor-faktor penyerahan Sabah kepada kerajaan British pada tahun 1946. Pada pendapat anda, pihak manakah yang paling beruntung daripada penyerahan itu?
Lihat rangka jawapan
- Pendahuluan: selepas Jepun menyerah kalah, BMA pimpinan C.F.C. Macaskie mentadbir Sabah; SBUB menandatangani perjanjian dengan British pada 26 Jun 1946.
- Kepentingan British: kemerdekaan India, Sri Lanka dan Burma; Sabah sebagai pengganti.
- Kepentingan ekonomi: Sabah membekalkan bahan mentah dan menjadi pasaran barangan British.
- Hubungan luar: sebagai negeri naungan, hubungan luar dan pertahanan Sabah sudah dikuasai British.
- Kewangan SBUB: Jesselton, Kudat dan Sandakan dimusnahkan Jepun; kos pembinaan semula terlalu besar dan SBUB kekurangan dana.
- Kesan: Sabah menjadi tanah jajahan dengan Gabenor sebagai Ketua Kerajaan; Gabenor pertama Sir Edward Twining.
- Kesimpulan atau pendapat: British paling beruntung kerana memperoleh sumber dan pasaran baharu, manakala SBUB terlepas daripada beban kewangan; rakyat tidak dirunding.
Pengajaran dan nilai
- Berwaspada terhadap kepentingan kuasa asing dalam sesuatu keputusan.
- Menghargai kestabilan dan pembangunan negara yang dinikmati hari ini.
Kad kilat istilah
Teka maksudnya dahulu, kemudian tekan kad.
Rujukan
Buku Teks Sejarah Tingkatan 4 KSSM, hlm. 114–115. Nota ini ditulis dengan kata-kata kami sendiri. Semak sentiasa dengan buku teks dan guru anda.
- Buku Teks Sejarah Tingkatan 4 KSSM (DBP), Bab 4: Era Peralihan Kuasa British di Negara Kita, hlm. 92, 114–116
- DSKP KSSM Sejarah Tingkatan 4 (Bahagian Pembangunan Kurikulum, KPM): Standard Kandungan 10.3 Era Peralihan Kuasa British di Negara Kita
- Wikipedia: North Borneo Chartered Company (perjanjian 26 Jun 1946, tanah jajahan 15 Julai 1946, ketidakmampuan membiayai pembinaan semula)
- Wikipedia: Crown Colony of North Borneo (Gabenor pertama Sir Edward Twining)