Kes 4.1 · Misteri Tamadun Empat Bahasa
4.1 Maksud Tamadun
Semua orang sebut tamadun Mesir dan tamadun Mesopotamia, tetapi Aina tertanya-tanya: apa sebenarnya maksud tamadun? Mei Ling meneka bangunan besar seperti piramid atau bandar yang maju. Jom siasat jawapannya dalam empat bahasa!
Bab video
Misi kes ini
- Faham takrif umum tamadun
- Kenal maksud tamadun dalam bahasa Yunani, Inggeris dan Arab
- Faham maksud tamadun dalam bahasa Melayu dan persamaan semua maksud itu
Ringkasan
Kita selalu mendengar perkataan tamadun, tetapi apakah maksudnya? Secara umum, tamadun ialah pencapaian paling tinggi sesebuah masyarakat dalam banyak bidang, contohnya pertanian dan perdagangan, pemerintahan, pembinaan bandar, pekerjaan khusus, teknologi, agama, tulisan serta seni. Semua kemajuan ini digerakkan oleh daya inovasi masyarakat.
Setiap bahasa melihat tamadun dari sudut yang sedikit berbeza. Menurut buku teks, perkataan civilisation datang daripada perkataan Yunani civitas, iaitu bandar atau kota. Dalam bahasa Inggeris, civilisation bermaksud manusia dan organisasi yang sudah mencapai tahap pembangunan paling maju. Bahasa Arab pula mengaitkan tamadun dengan mudun, madain dan madana, iaitu budi bahasa yang tinggi dan pembukaan bandar, serta dua istilah lain: hadharah dan hadari.
Dalam bahasa Melayu, tamadun disebut peradaban, iaitu kemajuan kebendaan dan pemikiran yang tinggi. Walaupun maksudnya berbeza, semuanya berkongsi satu idea: masyarakat maju untuk membina kehidupan yang lebih baik dan kompleks. Ingat petua Cikgu Cantik Makan Pisang!
Nota petunjuk
Petunjuk 1: Takrif umum tamadunhlm. 76
- Secara umum, tamadun ialah pencapaian paling tinggi sesebuah masyarakat dalam pelbagai bidang.
- Bidang-bidangnya: pertanian dan perdagangan, sistem pemerintahan, pembentukan bandar, pengkhususan pekerjaan, teknologi, organisasi sosial, agama dan kepercayaan, tulisan dan penyimpanan rekod, serta kesenian dan kesusasteraan.
- Semua perubahan ini digerakkan oleh daya inovasi masyarakat.
Petunjuk 2: Bahasa Yunani (civitas)hlm. 76
- Menurut buku teks, perkataan tamadun atau civilisation berasal daripada perkataan Yunani civitas.
- Civitas bermaksud bandar atau kota. Patutlah tamadun selalu dikaitkan dengan bandar!
- Ia merujuk kepada tahap kemajuan masyarakat dalam kebudayaan, sains, industri dan sistem kerajaan.
- Nota detektif (bukan isi buku teks): kamus biasanya menyenaraikan civitas sebagai perkataan Latin, bahasa Rom purba. Semak dengan guru anda.
Petunjuk 3: Bahasa Inggeris (civilisation)hlm. 76
- Dalam bahasa Inggeris, tamadun disebut civilisation.
- Maksudnya: manusia dan organisasi yang sudah mencapai tahap pembangunan paling maju.
- Pembangunan ini merangkumi ilmu pengetahuan, kepercayaan, seni, moral, undang-undang, adat dan kebolehan manusia atau organisasi.
Petunjuk 4: Bahasa Arab (mudun, hadharah, hadari)hlm. 76
- Dalam bahasa Arab, tamadun berkait dengan perkataan mudun, madain dan madana, yang membawa makna budi bahasa yang tinggi dan pembukaan bandar.
- Hadharah merujuk kepada kawasan, daerah, bandar, kota, kampung dan tanah untuk bercucuk tanam.
- Hadari merujuk kepada tanah atau rumah yang didiami masyarakat, tahap kemajuan, dan usaha memperoleh kekayaan.
- Dalam bahasa Arab pun, tamadun berkait dengan bandar dan juga budi bahasa!
Petunjuk 5: Bahasa Melayu (peradaban) dan persamaannyahlm. 77
- Dalam bahasa Melayu, tamadun ialah peradaban: kemajuan masyarakat dari segi kebendaan, dan pemikiran yang tinggi dalam bidang sosial, budaya, politik dan lain-lain.
- Kemajuan kebendaan termasuk seni bina (bangunan, empangan), sistem ekonomi (cukai, kewangan) dan hasil cipta (kertas, lukisan, ukiran).
- Contohnya, piramid dan sfinks di Mesir ialah seni bina hebat yang menandakan munculnya tamadun awal dunia.
- Persamaan semua maksud: kemajuan yang dicapai oleh masyarakat untuk membina kehidupan yang lebih baik dan kompleks.
Detektif, giliran anda!
Jawab dahulu, kemudian semak. Markah anda hanya disimpan dalam pelayar anda sendiri.
1Perkataan civitas bermaksud?
🔍 Petunjuk
Mei Ling kata: patutlah tamadun selalu dikaitkan dengan...
💡 Kenapa? Civitas bermaksud bandar atau kota (hlm. 76), dan daripadanya datang perkataan civilisation. Kesejahteraan dan kemajuan rohani bukan maksud civitas. (hlm. 76)
2Dalam bahasa Arab, istilah hadharah bermaksud?
🔍 Petunjuk
Hadharah ialah tempat: termasuk kawasan untuk bercucuk tanam.
💡 Kenapa? Hadharah merujuk kepada tempat, iaitu kawasan, bandar, kota, kampung dan tanah bercucuk tanam (hlm. 76). A ialah sebahagian maksud mudun, madain dan madana, manakala B ialah maksud civilisation dalam bahasa Inggeris. (hlm. 76)
3Perkataan Arab mudun, madain dan madana membawa makna?
💡 Kenapa? Mudun, madain dan madana bermakna budi bahasa yang tinggi dan pembukaan bandar (hlm. 76). B ialah sebahagian maksud hadari, manakala C berkait dengan peradaban dalam bahasa Melayu (hlm. 77). (hlm. 76)
4Dalam bahasa Melayu, tamadun disebut sebagai?
🔍 Petunjuk
Perkataan ini bermula dengan P, seperti dalam petua ingat.
Jawapan: Peradaban
Betul?💡 Kenapa? Dalam bahasa Melayu, tamadun ialah peradaban: kemajuan kebendaan dan pemikiran yang tinggi (hlm. 77). Ia huruf P dalam Cikgu Cantik Makan Pisang. (hlm. 77)
5Maksud tamadun berbeza mengikut bahasa. Apakah persamaan semua maksud itu?
Jawapan: Semuanya tentang kemajuan yang dicapai oleh masyarakat untuk membina kehidupan yang lebih baik dan kompleks.
Betul?💡 Kenapa? Walaupun setiap bahasa memberi maksud yang berlainan, buku teks merumuskan bahawa semuanya merujuk kepada kemajuan masyarakat ke arah kehidupan yang lebih baik dan kompleks (hlm. 77). (hlm. 77)
Kad kilat
Teka maksudnya dahulu, kemudian tekan kad.
FAIL KES · Rumusan
- Tamadun ialah pencapaian tertinggi masyarakat dalam pelbagai bidang, didorong oleh daya inovasi.
- Yunani (menurut buku teks): civitas, iaitu bandar atau kota.
- Inggeris: civilisation, tahap pembangunan manusia dan organisasi yang paling maju.
- Arab: mudun, madain dan madana; serta hadharah dan hadari.
- Melayu: peradaban. Semua maksud berkongsi idea kemajuan untuk kehidupan yang lebih baik dan kompleks. Cikgu Cantik Makan Pisang!
Rujukan
Buku Teks Sejarah Tingkatan 1 KSSM (2016), hlm. 76–77. Nota di halaman ini ditulis dengan kata-kata kami sendiri. Sila baca halaman tersebut dalam buku teks anda. Buku teks digital rasmi boleh didapati melalui portal DELIMa KPM.
Ilustrasi dijana AI untuk tujuan pembelajaran. Watak pelajar ialah dramatisasi. Suara dijana dengan ElevenLabs.