TINGKATAN 1 · BAB 613 minit bacahlm. 120–126

6.2 Peningkatan Pemerintahan dan Pentadbiran Tamadun Yunani

Bab 6: Peningkatan Tamadun Yunani dan Rom

Bayangkan setiap warganegara lelaki boleh masuk ke dewan dan mengundi sama ada negaranya patut berperang. Itulah demokrasi di Athens lebih 2,500 tahun dahulu.

📝 Nota disusun daripada sumber rasmi dan sumber terbuka yang disenaraikan di bawah. Belum disemak oleh guru. Sentiasa rujuk buku teks dan guru anda.

Bahasa penerangan:

🧠 Faham dalam 1 minit

Bayangkan kelas anda memilih ketua kelas. Ada kelas yang ketuanya dilantik guru, ada yang ketuanya anak orang ternama, dan ada kelas yang semua murid mengundi. Cara mengundi terasa paling adil kerana semua orang ada suara.

Negara-kota Yunani mencuba lima sistem pemerintahan: monarki, oligarki, aristokrasi, tirani dan demokrasi. Athens akhirnya memilih demokrasi langsung, iaitu setiap warganegara lelaki boleh berbahas dan mengundi sendiri di Dewan Perhimpunan. Sparta pula memilih jalan lain: dua orang raja memerintah bersama, dan rakyatnya, termasuk kanak-kanak dan wanita, menjalani latihan yang sangat berdisiplin.

🎯 Wajib tahu sasaran LULUS

  1. Lima sistem pemerintahan Yunani: monarki (beraja ikut keturunan), oligarki (segelintir yang berkuasa), aristokrasi (golongan bangsawan), tirani (golongan zalim) dan demokrasi (dipilih rakyat melalui pengundian).
  2. Menurut buku teks, sistem demokrasi di Athens diasaskan oleh Solon pada tahun 594 SM; ia demokrasi langsung, iaitu setiap warganegara lelaki terlibat terus dalam perbincangan dan perdebatan.
  3. Badan tertinggi di Athens ialah Dewan Perhimpunan; di bawahnya terdapat Majlis, Majistret dan Juri.
  4. Pericles (hidup 495–429 SM) menekankan kuasa rakyat; demokrasi menjadi lemah apabila Raja Philip menguasai Yunani pada 338 SM.
  5. Sparta mengamalkan monarki terhad dengan dua orang raja, dibantu Dewan Perhimpunan, lima ephors dan Majlis 28 orang tua, serta sangat menekankan disiplin ketenteraan.

Hafal senarai ini dahulu. Kemudian cuba latihan objektif di bawah.

DSKP

Apa yang perlu anda kuasai

  • 4.2.2 Membincangkan peningkatan tamadun Yunani dalam aspek pemerintahan dan pentadbiran.
  • K4.2.7 Menjelaskan kepentingan menghargai asas-asas amalan demokrasi.

Ringkasan

Pemerintahan dan pentadbiran ialah sumbangan terpenting Tamadun Yunani kerana diwarisi hingga hari ini. Polis Yunani mengamalkan lima sistem: monarki, oligarki, aristokrasi, tirani dan demokrasi. Buku teks menyatakan Athens melalui monarki, oligarki, aristokrasi dan tirani sebelum Solon mengasaskan demokrasi pada 594 SM. Demokrasi Athens ialah demokrasi langsung. Badan tertingginya ialah Dewan Perhimpunan, dibantu Majlis 500, Majistret dan Juri. Pericles (hidup 495–429 SM) mengukuhkan kuasa rakyat, tetapi demokrasi lemah selepas Raja Philip menguasai Yunani pada 338 SM.

Sparta pula mengamalkan monarki terhad dengan dua raja daripada keluarga Agiads dan Eurypontids. Raja dibantu Dewan Perhimpunan, lima ephors yang menghalang raja berkuasa mutlak, dan Majlis 28 orang yang berusia lebih 60 tahun. Sparta menekankan disiplin ketenteraan dan taat setia; buku teks menyatakan kanak-kanak seawal tujuh tahun dan kaum wanita dilatih menjadi tentera. Athens mewariskan kebebasan dan hak warganegara, manakala Sparta mewariskan disiplin dan semangat patriotik.

Isi penting

Lima sistem pemerintahanhlm. 120
  • Pemerintahan dan pentadbiran ialah sumbangan terpenting Tamadun Yunani kerana diwarisi oleh generasi kemudian hingga kini.
  • Monarki ialah sistem beraja berasaskan keturunan; buku teks menyatakan raja dibantu 'Konsul' yang terdiri daripada golongan bijak pandai (jangan samakan dengan jawatan konsul dalam Republik Rom).
  • Oligarki ialah pemerintahan oleh sebahagian kecil golongan yang berkuasa.
  • Aristokrasi ialah pemerintahan oleh golongan bangsawan.
  • Tirani ialah pemerintahan oleh golongan yang zalim dan menindas rakyat.
  • Demokrasi: pemerintah dipilih oleh rakyat dengan cara mengundi (takrif buku teks); di Athens, banyak jawatan juga diisi melalui cabutan undi.
Perkembangan demokrasi di Athenshlm. 120–121
  • Buku teks menyatakan Athens melalui sistem monarki, oligarki, aristokrasi dan tirani sebelum Solon mengasaskan sistem demokrasi pada tahun 594 SM (lihat Nota ketepatan tentang urutan ini).
  • Pilihan demokrasi menunjukkan kematangan politik penduduk Athens, dan amalan ini diikuti kebanyakan negara moden.
  • Demokrasi Athens ialah demokrasi langsung: setiap warganegara lelaki terlibat terus dalam perbincangan dan perdebatan untuk menentukan dasar ekonomi, sosial dan politik.
  • Pada zaman Pericles (hidup 495–429 SM), kuasa rakyat ditekankan untuk memantapkan demokrasi.
  • Buku teks menyatakan demokrasi menjadi lemah dan terhapus pada zaman Raja Philip, yang menguasai Yunani pada tahun 338 SM.
  • Di Malaysia, demokrasi dilaksanakan melalui pilihan raya untuk memilih wakil rakyat; sistem pilihan raya bermula pada tahun 1951 dengan pilihan raya tempatan (pilihan raya Persekutuan yang pertama diadakan pada 1955).
Dewan Perhimpunanhlm. 121–123
  • Dewan Perhimpunan ialah badan tertinggi; setiap warganegara boleh menyuarakan pandangan tentang dasar pentadbiran.
  • Ia mengawal pentadbiran, menetapkan dasar dan berkuasa mengisytiharkan perang; tanpa deklarasi ini Athens tidak berperang.
  • Ia juga bertindak sebagai mahkamah orang awam; warganegara boleh membawa kes besar yang gagal diselesaikan di peringkat lain.
  • Fungsinya termasuk melantik Ahli Majlis, menggubal undang-undang, membuat perjanjian dengan negara lain, membincangkan kewangan dan cukai, serta menerima duta asing.
  • Anggotanya semua warganegara lelaki Athens; ia bersidang sekurang-kurangnya tiga kali sebulan dan semua warganegara boleh hadir.
Majlis, Majistret dan Jurihlm. 124–125
  • Majlis (Majlis 500) mengendalikan urusan penting pemerintahan; buku teks menyatakan ahlinya 500 orang yang dilantik oleh Dewan Perhimpunan dan dibahagikan kepada 10 kumpulan jawatankuasa (Prytany) yang masing-masing ada 50 ahli.
  • Majlis melaksanakan keputusan Dewan Perhimpunan dan mengendalikan jabatan kerajaan, tetapi kuasanya tidak mengatasi Dewan Perhimpunan.
  • Majistret melaksanakan dasar yang diputuskan oleh Majlis dan mengurus hal pendidikan dan percukaian; buku teks menyamakannya dengan perkhidmatan awam hari ini.
  • Menurut buku teks, Majistret dianggotai 6,000 warganegara, termasuk 200 hingga 500 hakim dan 10 jeneral tentera.
  • Juri bertanggungjawab dalam hal keadilan; bilangannya 101 hingga 1001 orang bergantung pada keseriusan kes, dan perbicaraan diketuai pengerusi.
  • Juri memutuskan kes, pesalah boleh merayu terus kepada warganegara, dan kuasa pengadilan terletak di tangan warganegara.
Pemerintahan dan pentadbiran Spartahlm. 125–126
  • Sparta mengamalkan monarki terhad: dua orang raja daripada keluarga Eurypontids dan Agiads memerintah bersama supaya seorang raja tidak bertindak kejam.
  • Raja dibantu Dewan Perhimpunan (10,000 ahli) dan lima pegawai bernama ephors yang memastikan raja tidak memerintah secara mutlak.
  • Majlis Sparta terdiri daripada 28 orang dewasa yang berusia lebih 60 tahun, dengan keahlian seumur hidup.
  • Seperti di Athens, kaum wanita Sparta tidak memegang jawatan dalam pentadbiran dan pemerintahan.
  • Sparta menekankan disiplin ketenteraan; buku teks menyatakan kanak-kanak seawal tujuh tahun dan kaum wanita dilatih menjadi tentera, dan wanita turut mempertahankan negara.
  • Disiplin dan taat setia terbukti dalam siri perang Sparta dengan Persia (490–449 SM); buku teks menyatakan Sparta mengalahkan Persia di Salamis pada 480 SM.
Nota ketepatanhlm. 120, 124, 125, 126
  • Nota ketepatan: buku teks menyatakan Sparta mengalahkan Persia di Salamis (480 SM). Sumber lain menyebut Salamis ialah pertempuran laut oleh gabungan armada negara-kota Yunani; ketuanya secara rasmi orang Sparta (Eurybiades), tetapi armada itu sebenarnya dipimpin Themistocles dari Athens dan kebanyakan kapalnya milik Athens. Perlu disemak guru; dalam jawapan, ikut buku teks.
  • Nota ketepatan: buku teks menyatakan keahlian Majlis 500 selama dua tahun. Sumber lain menyebut ahli berkhidmat selama setahun dan tidak boleh berkhidmat lebih dua kali seumur hidup. Perlu disemak guru.
  • Nota ketepatan: buku teks menyatakan demokrasi Athens diasaskan oleh Solon (594 SM). Sumber lain menyebut Solon meletakkan asasnya, kemudian Cleisthenes (508–507 SM) dan Ephialtes (462 SM) turut membangunkannya. Ikut buku teks dalam jawapan.
  • Nota ketepatan: senarai monarki, oligarki, aristokrasi dan tirani dalam buku teks ialah jenis pemerintahan yang pernah dialami Athens, bukan urutan masa yang tepat sebelum Solon. Sumber lain menunjukkan pemerintahan tirani Pisistratus di Athens bermula sekitar 561 SM, iaitu selepas pembaharuan Solon. Untuk soalan, ikut ayat buku teks.
  • Nota ketepatan: buku teks menyatakan ahli Majlis 500 dilantik oleh Dewan Perhimpunan. Sumber lain (Aristotle) menyatakan ahli Majlis dipilih melalui cabutan undi, 50 orang daripada setiap suku, bukan melalui pilihan raya biasa.
  • Nota ketepatan: angka 6,000 dalam buku teks bagi Majistret lebih sesuai difahami sebagai senarai 6,000 warganegara yang dipilih setiap tahun untuk berkhidmat sebagai juri (hakim rakyat), bukan 6,000 hakim profesional. Ikut buku teks dalam jawapan.
  • Nota ketepatan: sumber lain menyebut dua orang raja Sparta turut duduk dalam Majlis 28 orang tua itu, jadi angka 28 tidak termasuk raja. Latihan tentera dari usia tujuh tahun pula ialah untuk kanak-kanak lelaki; wanita Sparta menerima latihan fizikal, tetapi tidak jelas mereka bertempur sebagai tentera. Perlu disemak guru.

Garis masa

  1. 594 SMSolon mengasaskan sistem demokrasi di Athens (menurut buku teks).
  2. 495–429 SMHayat Pericles; kuasa rakyat ditekankan.
  3. 490–449 SMSiri peperangan antara Sparta dengan Persia.
  4. 480 SMPertempuran Salamis (lihat Nota ketepatan).
  5. 338 SMRaja Philip menguasai Yunani; buku teks menyatakan demokrasi menjadi lemah dan terhapus.
  6. 1951Pilihan raya mula diadakan di Malaysia (pilihan raya tempatan).

Tokoh penting

  • SolonMengasaskan sistem demokrasi di Athens pada tahun 594 SM (menurut buku teks).
  • PericlesPemimpin Athens (hidup 495–429 SM) yang menekankan kuasa rakyat untuk memantapkan demokrasi.
  • Raja PhilipMenguasai Yunani pada tahun 338 SM; pada zamannya demokrasi menjadi lemah dan terhapus.

🏆 Untuk skor A

  • Bezakan demokrasi langsung (Athens: warganegara mengundi sendiri) dengan demokrasi berparlimen di Malaysia (rakyat memilih wakil melalui pilihan raya sejak 1951).
  • Kaitkan setiap badan dengan fungsinya: Dewan Perhimpunan membuat dasar, Majlis melaksanakan keputusan Dewan, Majistret ialah perkhidmatan awam, Juri memutuskan kes.
  • Bandingkan Athens dengan Sparta: Athens menekankan kebebasan dan hak warganegara; Sparta menekankan disiplin ketenteraan dan taat setia.
  • Kaitkan dengan K4.2.7: menghargai demokrasi bermaksud keluar mengundi, menghormati undang-undang dan menghormati pendapat orang lain.

✍️ Strategi menjawab

  • Soalan objektif suka menguji definisi lima sistem pemerintahan. Kata kunci: keturunan = monarki; segelintir = oligarki; bangsawan = aristokrasi; zalim = tirani; mengundi = demokrasi.
  • Soalan struktur 'Nyatakan fungsi Dewan Perhimpunan': pilih daripada enam fungsi (lantik Ahli Majlis, gubal undang-undang, isytihar perang, perjanjian, kewangan dan cukai, terima duta).
  • Soalan respons terbuka seperti 'Pilih untuk tinggal di Athens atau Sparta': buat pilihan, beri dua atau tiga alasan berdasarkan fakta, dan nyatakan kelemahan pilihan yang satu lagi.

⚠️ Kesilapan biasa

  • Menyangka semua penduduk Athens boleh mengundi. Hanya warganegara lelaki; kaum wanita tidak terlibat dalam pentadbiran.
  • Tertukar Majlis dengan Majistret. Majlis (500 ahli) melaksanakan keputusan Dewan; Majistret ialah kakitangan kerajaan yang melaksanakan dasar.
  • Menyangka Sparta diperintah seorang raja yang berkuasa mutlak. Sparta ada dua raja, dan lima ephors memastikan raja tidak berkuasa mutlak.

Latihan objektif

Jawab dahulu, kemudian semak. Markah anda hanya disimpan dalam pelayar anda sendiri.

  1. 1Sistem pemerintahan yang dikuasai oleh golongan bangsawan dikenali sebagai

  2. 2Menurut buku teks, siapakah yang mengasaskan sistem demokrasi di Athens pada tahun 594 SM?

  3. 3Apakah maksud demokrasi langsung yang diamalkan di Athens?

  4. 4Antara berikut, yang manakah ciri Dewan Perhimpunan di Athens? I Dianggotai semua warganegara lelaki Athens II Mempunyai 500 ahli yang dipecahkan kepada 10 Prytany III Bersidang sekurang-kurangnya tiga kali sebulan IV Dianggotai 28 orang yang berusia lebih 60 tahun

  5. 5Badan pentadbiran Athens yang sama dengan perkhidmatan awam pada hari ini ialah

  6. 6Menurut buku teks, apakah tujuan Sparta diperintah oleh dua orang raja secara bersama?

  7. 7Menurut buku teks, apakah bukti masyarakat Sparta mementingkan disiplin ketenteraan? I Kanak-kanak dilatih seawal usia tujuh tahun II Kaum wanita menjalani latihan fizikal III Kaum wanita turut mempertahankan negara IV Pesalah boleh merayu terus kepada warganegara

Latihan soalan struktur

Tulis jawapan anda dahulu, kemudian semak cadangan skema. Satu isi yang tepat dan berbeza biasanya satu markah.

  1. Nyatakan dua fungsi Dewan Perhimpunan di Athens. [2 markah]

    Lihat cadangan skema
    • Melantik Ahli Majlis.
    • Menggubal undang-undang.
    • Membuat deklarasi peperangan.
    • Membuat perjanjian dengan negara lain.
    • Membincangkan hal kewangan dan percukaian.
    • Menerima duta dari negara asing.

  2. Jelaskan keanggotaan dan fungsi Majlis 500 di Athens. [3 markah]

    Lihat cadangan skema
    • Ahli dilantik oleh Dewan Perhimpunan (menurut buku teks).
    • Terdiri daripada 500 orang, dibahagikan kepada 10 jawatankuasa (Prytany) yang masing-masing ada 50 ahli.
    • Pengerusi dipilih setiap kali persidangan diadakan.
    • Melaksanakan keputusan Dewan Perhimpunan dan mengendalikan jabatan kerajaan.
    • Kuasanya tidak mengatasi Dewan Perhimpunan.

  3. Bandingkan sistem pemerintahan Athens dengan Sparta. [4 markah]

    Lihat cadangan skema
    • Athens mengamalkan demokrasi langsung, manakala Sparta mengamalkan monarki terhad.
    • Di Athens, kuasa tertinggi ialah Dewan Perhimpunan, manakala Sparta diperintah oleh dua orang raja secara bersama.
    • Di Athens, Majlis 500 melaksanakan keputusan Dewan Perhimpunan, manakala di Sparta lima ephors dan Majlis 28 orang tua membantu dan mengawal raja.
    • Athens menekankan kebebasan dan hak warganegara, manakala Sparta menekankan disiplin ketenteraan dan taat setia.
    • Persamaan: kaum wanita di kedua-dua polis tidak memegang jawatan dalam pentadbiran.

Latihan esei

Rancang jawapan dalam 5 minit: tulis pendahuluan ringkas, isi yang dihuraikan dengan contoh, dan kesimpulan atau pendapat anda.

  1. Bincangkan perkembangan sistem pemerintahan dan pentadbiran demokrasi di Athens. Pada pendapat anda, mengapakah kita perlu menghargai amalan demokrasi di Malaysia?

    Lihat rangka jawapan
    • Pendahuluan: pemerintahan dan pentadbiran ialah sumbangan terpenting Tamadun Yunani; Athens terkenal sebagai pengasas demokrasi.
    • Tahap perubahan: buku teks menyatakan Athens melalui monarki, oligarki, aristokrasi dan tirani sebelum Solon mengasaskan demokrasi pada 594 SM.
    • Ciri demokrasi langsung: setiap warganegara lelaki terlibat terus dalam perbincangan dasar; Pericles (hidup 495–429 SM) menekankan kuasa rakyat.
    • Dewan Perhimpunan: badan tertinggi; gubal undang-undang, isytihar perang, kewangan, perjanjian; dianggotai warganegara lelaki.
    • Majlis, Majistret dan Juri: Majlis 500 melaksanakan keputusan; Majistret seperti perkhidmatan awam; Juri memutuskan kes.
    • Kemerosotan: demokrasi lemah apabila Raja Philip menguasai Yunani pada 338 SM.
    • Pendapat: demokrasi memberi suara kepada rakyat; di Malaysia pilihan raya diadakan sejak 1951; kita perlu mengundi, menghormati undang-undang dan menjaga keharmonian.

Pengajaran dan nilai

  1. Menghargai dan mempertahankan amalan demokrasi seperti mengundi dan menghormati pendapat orang lain.
  2. Berdisiplin dan taat setia kepada negara seperti warganegara Sparta.
  3. Menghormati undang-undang negara sebagai asas kesejahteraan.

Kad kilat istilah

Teka maksudnya dahulu, kemudian tekan kad.

Rujukan

Buku Teks Sejarah Tingkatan 1 KSSM, hlm. 120–126. Nota ini ditulis dengan kata-kata kami sendiri. Semak sentiasa dengan buku teks dan guru anda.