TINGKATAN 3 · BAB 410 minit bacahlm. 96–101

4.4 Sistem Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu

Bab 4: Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu

Mengapakah Raja-raja di Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu lebih berkuasa daripada raja di NNMB, walaupun kedua-duanya di bawah British?

📝 Nota disusun daripada sumber rasmi dan sumber terbuka yang disenaraikan di bawah. Belum disemak oleh guru. Sentiasa rujuk buku teks dan guru anda.

Bahasa penerangan:

🧠 Faham dalam 1 minit

Bayangkan lima gerai di sebuah pasar raya. Setiap gerai masih diurus pemiliknya sendiri, dengan pekerja kebanyakannya orang tempatan. Pengurusan pasar raya hanya menghantar seorang "penasihat" ke setiap gerai. Gerai-gerai ini tidak digabungkan menjadi satu syarikat, berbeza dengan empat kedai lain yang sudah disatukan di bawah seorang pengurus besar (NNMB).

Itulah Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu (NNMTB): Perlis, Kedah, Kelantan, Terengganu dan Johor. Setiap negeri menerima Penasihat British tetapi ditadbir secara berasingan. Raja-rajanya lebih berkuasa, pegawai kebanyakannya orang Melayu, tetapi cara pentadbiran Barat tetap diperkenalkan sedikit demi sedikit.

🎯 Wajib tahu sasaran LULUS

  1. NNMTB terdiri daripada Perlis, Kedah, Kelantan dan Terengganu (melalui Perjanjian Bangkok 1909) serta Johor (menerima Penasihat Am British pada 1914).
  2. Pentadbirannya longgar: tiada perjanjian khas untuk menggabungkan negeri-negeri ini, dan setiap negeri tidak ditadbir sebagai satu unit tunggal; semuanya di bawah kawalan Pesuruhjaya Tinggi (juga Gabenor Negeri-negeri Selat).
  3. Raja NNMTB lebih berkuasa daripada raja NNMB; negeri-negeri ini kekal beraja dan berautonomi, dan usaha British menggabungkan NNMTB dengan NNMB gagal kerana ditentang raja.
  4. Di setiap negeri, Penasihat British terlibat dalam pentadbiran bersama pembesar tempatan, Majlis Mesyuarat Negeri menjalankan pentadbiran dan kakitangan awam kebanyakannya orang Melayu.
  5. Tiga perkembangan pentadbiran: pengekalan kedudukan sultan, penerusan sistem pentadbiran tradisional dan pengenalan birokrasi Barat.

Hafal senarai ini dahulu. Kemudian cuba latihan objektif di bawah.

DSKP

Apa yang perlu anda kuasai

  • 7.4.4 Merumuskan sistem pentadbiran Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu.
  • K7.4.7 Menilai kepentingan pentadbiran yang sistematik untuk kemajuan negara.

Ringkasan

Perjanjian Bangkok 1909 meletakkan Perlis, Kedah, Kelantan dan Terengganu di bawah British, manakala Johor menerima Penasihat Am British pada 1914. Kelima-lima negeri ini dikenali sebagai Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu. Pentadbirannya longgar dan berasingan, tanpa perjanjian khas penggabungan, di bawah kawalan Pesuruhjaya Tinggi. Raja-rajanya lebih berkuasa daripada raja NNMB dan berjaya menolak usaha British untuk menggabungkan kedua-dua sistem.

Di setiap negeri, Penasihat British bekerja bersama pembesar tempatan, Majlis Mesyuarat Negeri menjalankan pentadbiran dan kakitangan awam kebanyakannya orang Melayu. Kesannya, kedudukan sultan dikekalkan, sistem tradisional diteruskan, tetapi birokrasi Barat turut diperkenalkan. Kedaulatan masih dipegang sultan, namun kuasa baginda semakin terhakis.

Isi penting

Latar belakang NNMTBhlm. 96
  • Kelima-lima negeri dikenali sebagai Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu selepas Perjanjian Bangkok 1909 dan penerimaan Penasihat Am British di Johor pada 1914.
  • Tiada perjanjian khas untuk mewujudkan "gabungan" ini; nama itu lebih untuk membezakannya daripada NNMB.
  • Pentadbirannya longgar dan tidak ditadbir sebagai satu unit pentadbiran tunggal.
  • Negeri-negeri ini kekal sebagai negeri beraja yang bebas dan mempunyai kuasa autonomi, di bawah kawalan Pesuruhjaya Tinggi NNMB yang juga Gabenor Negeri-negeri Selat.
  • Raja di NNMTB mempunyai kuasa yang lebih besar berbanding raja di NNMB.
  • Usaha British untuk menggabungkan kedua-dua sistem gagal kerana ditentang raja Melayu, dan pentadbiran berasingan ini berterusan hingga Perang Dunia Kedua.
Pentadbiran di Perlis dan Kedahhlm. 97
  • Di kedua-dua negeri, Penasihat British terlibat secara langsung dalam pentadbiran bersama pembesar tempatan, dan Setiausaha Kerajaan ialah pegawai tadbir terpenting.
  • Perlis: Majlis Mesyuarat Negeri dipengerusikan raja, dan kakitangan awam terdiri daripada orang Melayu; pada 1931 hanya ada tiga pegawai Eropah.
  • Kedah: Majlis Mesyuarat Negeri wujud sejak 1905, dan kakitangan awam terdiri daripada orang Melayu yang berkebolehan.
  • Kedah tidak boleh diserahkan kepada mana-mana pihak lain tanpa keizinan bertulis sultan dalam Majlis Mesyuarat Negeri.
Pentadbiran di Kelantan, Terengganu dan Johorhlm. 98
  • Kelantan: sultan mempengerusikan Majlis Mesyuarat Negeri dengan Penasihat British sebagai ahli; pegawai Eropah dihadkan kepada jawatan tertentu; Menteri Besar berperanan penting.
  • Terengganu: pentadbiran berlandaskan Undang-Undang Bagi Diri Kerajaan Terengganu 1911, yang ketetapannya tidak boleh dipinda; Jemaah Menteri dan Majlis Mesyuarat Negeri diwujudkan.
  • Johor: berlandaskan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Johor 1895; sultan tidak dibenarkan menyerahkan negeri kepada kuasa asing.
  • Di Johor, Menteri Besar menjalankan pentadbiran, Setiausaha negeri berbangsa Melayu menjadi jurucakap rasmi, dan Majlis Mesyuarat Menteri serta Majlis Mesyuarat Negeri membantu sultan.
  • Pegawai Eropah dan Melayu di Johor dilayan sama taraf, dan keutamaan jawatan diberikan kepada orang Melayu yang layak.
Perkembangan 1: Pengekalan kedudukan sultanhlm. 100
  • Perubahan pentadbiran tidak mengubah kedudukan sultan, yang kekal sebagai puncak kuasa negeri.
  • Sultan masih berkuasa terutamanya dalam hal agama Islam dan adat istiadat Melayu.
  • Kedudukan pembesar dikekalkan, tetapi mereka tidak lagi memungut cukai dan pajak; sebaliknya mereka diberi elaun dan pencen.
  • Menteri Besar pertama menurut buku teks: Raja Ahmad bin Raja Endut (Perlis), Datuk Wan Muhammad Saman (Kedah), Haji Nik Mahmud (Kelantan), Haji Ngah Muhammad (Terengganu) dan Dato' Jaafar bin Muhammad (Johor, 1886–1919).
Perkembangan 2 dan 3: Sistem tradisional diteruskan dan birokrasi Barat diperkenalkanhlm. 101
  • Sistem tradisional seperti Jemaah Menteri, Majlis Negeri dan peraturan Undang-Undang Tubuh Kerajaan diteruskan, dan pembesar Melayu menerajui pentadbiran.
  • Setiap negeri mempunyai perkhidmatan awam sendiri, dan British meminjamkan pegawai dari perkhidmatan awam NNMB dan Negeri-negeri Selat.
  • Kedah berjanji dengan British bahawa semua jawatan perkhidmatan awam diisi oleh pegawai Melayu Kedah.
  • Penasihat British menentukan dasar pentadbiran sehingga kuasa sultan dan pembesar berkurang.
  • Jabatan baharu, pasukan polis dan mahkamah sivil diperkenalkan, dan pegawai British dibawa masuk sebagai pentadbir.
Kesan yang masih dilihat hari inihlm. 99
  • Selepas merdeka, lima bekas NNMTB mengekalkan hari Jumaat sebagai cuti mingguan, manakala negeri lain bercuti pada hari Ahad.
  • Pada tahun 1994 Perlis dan Johor menukar cuti mingguan kepada hari Ahad, dan pada tahun 2014 Johor kembali bercuti pada hari Jumaat.
  • Nota ketepatan: buku teks (2018) belum mencatat perubahan terkini. Menurut Berita RTM (7 Oktober 2024), cuti hujung minggu Johor ditukar semula kepada Sabtu dan Ahad mulai 1 Januari 2025.

Garis masa

  1. 1905Majlis Mesyuarat Negeri Kedah diwujudkan.
  2. 10 Mac 1909Perjanjian Bangkok: Perlis, Kedah, Kelantan dan Terengganu di bawah British.
  3. 1911Undang-Undang Bagi Diri Kerajaan Terengganu diluluskan.
  4. 12 Mei 1914Johor menerima Penasihat Am British.
  5. 1931Hanya tiga pegawai Eropah dalam pentadbiran Perlis.

Tokoh penting

  • Dato' Jaafar bin MuhammadMenteri Besar Johor yang pertama (1886–1919).
  • Haji Nik Mahmud bin Haji IsmailMenteri Besar Kelantan yang pertama (1921–1944).
  • Haji Ngah Muhammad bin YusofMenteri Besar Terengganu yang pertama (1925–1940).
  • Datuk Wan Muhammad SamanPerdana Menteri (Menteri Besar) Kedah yang pertama (1870–1898).

🏆 Untuk skor A

  • Bandingkan NNMB dengan NNMTB: NNMB bersatu di bawah Residen Jeneral di Kuala Lumpur; NNMTB longgar, berasingan, menerima Penasihat British, dan rajanya lebih berkuasa.
  • Kata kunci yang memberi markah: "longgar", "autonomi", "Penasihat British", "birokrasi Barat" dan "elaun dan pencen".
  • SP 7.4.4 meminta anda merumuskan: akhiri jawapan dengan rumusan bahawa kedaulatan masih dipegang sultan tetapi kuasa baginda semakin terhakis.
  • Kaitan dengan hari ini: jawatan Menteri Besar, Setiausaha Kerajaan Negeri dan penggunaan bahasa Melayu dalam urusan rasmi masih wujud (hlm. 100–101).

✍️ Strategi menjawab

  • Soalan objektif: hafal lima negeri NNMTB dan bezakan dengan empat negeri NNMB; jangan masukkan Pahang atau Selangor.
  • Soalan struktur "Jelaskan pentadbiran di negeri X": tulis empat ciri (Penasihat British, Majlis Mesyuarat Negeri, kakitangan Melayu, pegawai terpenting atau undang-undang negeri).
  • Soalan respons terbuka: susun mengikut tiga perkembangan (sultan dikekalkan, sistem tradisional diteruskan, birokrasi Barat), kemudian beri rumusan.

⚠️ Kesilapan biasa

  • Menyangka NNMTB dibentuk melalui satu perjanjian khas. Tiada perjanjian khas; nama itu hanya membezakannya daripada NNMB.
  • Menyangka NNMTB menerima Residen. NNMTB menerima Penasihat British (Johor: Penasihat Am).
  • Menyangka pembesar kehilangan semua jawatan. Kedudukan pembesar dikekalkan, tetapi mereka tidak lagi memungut cukai; mereka diberi elaun dan pencen.

Latihan objektif

Jawab dahulu, kemudian semak. Markah anda hanya disimpan dalam pelayar anda sendiri.

  1. 1Antara berikut, yang manakah Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu? I Kedah II Johor III Pahang IV Terengganu

  2. 2Mengapakah usaha British menggabungkan NNMTB dengan NNMB gagal?

  3. 3Siapakah yang mengawal Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu?

  4. 4Undang-undang manakah yang menjadi asas pentadbiran Terengganu?

  5. 5Siapakah jurucakap rasmi kerajaan Johor dalam pentadbiran NNMTB?

  6. 6Apakah yang diterima oleh pembesar sebagai ganti hak memungut cukai?

  7. 7Antara berikut, yang manakah contoh pengenalan birokrasi Barat di NNMTB? I Jabatan-jabatan baharu II Pasukan polis III Mahkamah sivil IV Sistem Jemaah Menteri

Latihan soalan struktur

Tulis jawapan anda dahulu, kemudian semak cadangan skema. Satu isi yang tepat dan berbeza biasanya satu markah.

  1. Nyatakan dua ciri Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu. [2 markah]

    Lihat cadangan skema
    • Pentadbiran longgar dan tidak ditadbir sebagai satu unit.
    • Tiada perjanjian khas untuk menggabungkannya.
    • Raja lebih berkuasa berbanding raja di NNMB.
    • Di bawah kawalan Pesuruhjaya Tinggi yang juga Gabenor Negeri-negeri Selat.
    • Kekal sebagai negeri beraja yang bebas dan berautonomi.

  2. Jelaskan pentadbiran di Kedah selepas menerima Penasihat British. [3 markah]

    Lihat cadangan skema
    • Penasihat British terlibat secara langsung bersama pembesar tempatan.
    • Majlis Mesyuarat Negeri (sejak 1905) menjalankan pentadbiran.
    • Kakitangan awam terdiri daripada orang Melayu yang berkebolehan.
    • Setiausaha Kerajaan ialah pegawai tadbir terpenting.
    • Kedah tidak boleh diserahkan tanpa keizinan bertulis sultan dalam Majlis Mesyuarat Negeri.

  3. Huraikan perkembangan pentadbiran di Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu. [4 markah]

    Lihat cadangan skema
    • Kedudukan sultan dikekalkan sebagai puncak kuasa, terutamanya dalam hal agama Islam dan adat Melayu.
    • Pembesar dikekalkan tetapi diberi elaun dan pencen.
    • Sistem tradisional seperti Jemaah Menteri dan Majlis Negeri diteruskan.
    • Setiap negeri mempunyai perkhidmatan awam sendiri yang diterajui orang Melayu.
    • Birokrasi Barat diperkenalkan: jabatan baharu, pasukan polis dan mahkamah sivil.
    • Penasihat British menentukan dasar sehingga kuasa sultan berkurang.

Latihan esei

Rancang jawapan dalam 5 minit: tulis pendahuluan ringkas, isi yang dihuraikan dengan contoh, dan kesimpulan atau pendapat anda.

  1. Rumuskan sistem pentadbiran Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu. Pada pendapat anda, mengapakah sistem ini berbeza daripada Negeri-negeri Melayu Bersekutu?

    Lihat rangka jawapan
    • Pendahuluan: Perjanjian Bangkok 1909 (Perlis, Kedah, Kelantan, Terengganu) dan penerimaan Penasihat Am di Johor (1914) membentuk NNMTB.
    • Latar belakang: pentadbiran longgar, tiada perjanjian khas, di bawah Pesuruhjaya Tinggi, raja lebih berkuasa, penggabungan gagal kerana ditentang raja.
    • Pentadbiran setiap negeri: Penasihat British bersama pembesar, Majlis Mesyuarat Negeri, kakitangan Melayu; Johor dan Terengganu berlandaskan undang-undang tubuh negeri.
    • Perkembangan 1: kedudukan sultan dan pembesar dikekalkan (pembesar diberi elaun dan pencen).
    • Perkembangan 2: sistem tradisional diteruskan; perkhidmatan awam sendiri; jawatan Kedah untuk pegawai Melayu Kedah.
    • Perkembangan 3: birokrasi Barat (jabatan baharu, polis, mahkamah sivil); Penasihat menentukan dasar.
    • Kesimpulan atau pendapat: berbeza kerana tiada penggabungan dan raja-raja tegas mempertahankan kuasa; kedaulatan masih milik sultan walaupun kuasanya terhakis.

Pengajaran dan nilai

  1. Menghargai pentadbiran yang sistematik untuk kemajuan negara.
  2. Menghargai kewibawaan pemimpin dalam mempertahankan maruah dan warisan bangsa.
  3. Bermuafakat untuk memperjuangkan maruah dan warisan negara.

Kad kilat istilah

Teka maksudnya dahulu, kemudian tekan kad.

Rujukan

Buku Teks Sejarah Tingkatan 3 KSSM, hlm. 96–101. Nota ini ditulis dengan kata-kata kami sendiri. Semak sentiasa dengan buku teks dan guru anda.