5.5 Perjanjian Julai 1963 dan Peristiwa Pengisytiharan Malaysia
Bab 5: Pembentukan Malaysia
Perjanjian Malaysia menetapkan tarikh 31 Ogos 1963, tetapi Malaysia diisytiharkan pada 16 September 1963. Apakah yang menyebabkan Malaysia "lewat" 16 hari?
📝 Nota disusun daripada sumber rasmi dan sumber terbuka yang disenaraikan di bawah. Belum disemak oleh guru. Sentiasa rujuk buku teks dan guru anda.
💡 Jawapan peperiksaan ditulis dalam Bahasa Melayu, jadi istilah penting dikekalkan dalam Bahasa Melayu. Selepas faham, baca semula bahagian ini dalam BM.
🧠 Faham dalam 1 minit
Bayangkan lima kelab sudah menandatangani perjanjian penggabungan dan menetapkan tarikh majlis perasmian. Tiba-tiba sebuah sekolah jiran membuat aduan kepada pihak berkuasa yang lebih tinggi. Maka satu pasukan pemerhati bebas dihantar untuk memastikan ahli kelab benar-benar setuju, dan majlis perasmian terpaksa ditunda.
Setelah laporan pemerhati keluar dan mengesahkan ahli bersetuju, majlis perasmian diadakan serentak di tiga dewan. Begitulah Perjanjian Malaysia ditandatangani di London pada 9 Julai 1963, misi PBB meninjau Sarawak dan Sabah, dan Malaysia diisytiharkan pada 16 September 1963 di Kuala Lumpur, Kuching dan Sabah.
想象五个俱乐部已经签署合并协议，并定下了成立典礼的日期。突然，一所邻校向更高的机构投诉。于是，一支独立观察队被派来确认俱乐部成员是否真的同意，成立典礼只好延期。
观察队的报告出炉并证实成员同意后，成立典礼在三个礼堂同时举行。马来西亚协定（Perjanjian Malaysia）就是这样在1963年7月9日于伦敦签署，联合国考察团（misi PBB）前往砂拉越和沙巴了解民意，马来西亚于1963年9月16日在吉隆坡、古晋和沙巴同时宣布成立。
Imagine five clubs have already signed a merger agreement and set a date for the launch ceremony. Suddenly a neighbouring school complains to a higher authority. So an independent team of observers is sent to check that the club members really agree, and the launch has to be postponed.
Once the observers' report confirms that the members agree, the launch is held at the same time in three halls. That is how the Perjanjian Malaysia (Malaysia Agreement) was signed in London on 9 July 1963, a UN mission (misi PBB) surveyed Sarawak and Sabah, and Malaysia was proclaimed on 16 September 1963 in Kuala Lumpur, Kuching and Sabah.
🎯 Wajib tahu sasaran LULUS
- Perjanjian Malaysia (MA63) ditandatangani di London pada 9 Julai 1963 oleh kerajaan British, Persekutuan Tanah Melayu, Sarawak, Sabah dan Singapura, berdasarkan cadangan JAK.
- Prinsip utama perjanjian ialah mengiktiraf hak yang sama kepada semua negeri dalam Malaysia; tarikh asal pembentukan ditetapkan pada 31 Ogos 1963.
- Perjanjian memperuntukkan kerusi Parlimen kepada Singapura (15), Sarawak (24) dan Sabah (16), serta pengiktirafan bumiputera Sarawak dan Sabah sama seperti orang Melayu.
- Indonesia membantah di PBB, lalu U Thant menubuhkan United Nations Malaysia Mission (UNMM) pada 12 Ogos 1963 yang diketuai Laurence Michelmore; laporannya siap pada 14 September 1963.
- Malaysia diisytiharkan pada 16 September 1963 secara serentak di Kuala Lumpur, Sarawak dan Sabah.
- Perjanjian Malaysia（马来西亚协定，MA63）于1963年7月9日在伦敦由英国、马来亚联合邦、砂拉越、沙巴和新加坡政府签署，内容根据 JAK（政府间委员会）的建议。
- 协定的主要原则是承认马来西亚所有州享有平等权利（hak yang sama）；原定成立日期为1963年8月31日。
- 协定分配国会议席：新加坡15席、砂拉越24席、沙巴16席，并承认砂拉越和沙巴的土著（bumiputera）与马来人享有同等地位。
- 印尼向联合国（PBB）抗议，联合国秘书长吴丹（U Thant）于1963年8月12日成立 UNMM（联合国马来西亚考察团），由 Laurence Michelmore 率领；报告于1963年9月14日完成。
- 马来西亚于1963年9月16日在吉隆坡、砂拉越和沙巴同时宣布成立。
- The Perjanjian Malaysia (Malaysia Agreement, MA63) was signed in London on 9 July 1963 by the governments of Britain, the Federation of Malaya, Sarawak, Sabah and Singapore, based on the JAK (Inter-Governmental Committee) proposals.
- The main principle of the agreement was to recognise equal rights (hak yang sama) for all states in Malaysia; the original date for forming Malaysia was 31 August 1963.
- The agreement allocated parliamentary seats to Singapore (15), Sarawak (24) and Sabah (16), and recognised the bumiputera (natives) of Sarawak and Sabah on the same footing as the Malays.
- Indonesia protested at the United Nations (PBB), so U Thant set up the United Nations Malaysia Mission (UNMM) on 12 August 1963, led by Laurence Michelmore; its report was completed on 14 September 1963.
- Malaysia was proclaimed on 16 September 1963, simultaneously in Kuala Lumpur, Sarawak and Sabah.
Hafal senarai ini dahulu. Kemudian cuba latihan objektif di bawah.
Apa yang perlu anda kuasai
- 13.1.5 Menghuraikan kandungan Perjanjian Julai 1963 dan peristiwa Pengisytiharan Malaysia.
- K13.1.8 Menjelaskan kepentingan kesepakatan untuk kestabilan negara.
Ringkasan
Perjanjian Julai 1963, atau Perjanjian Malaysia (MA63), ditandatangani di London pada 9 Julai 1963 oleh kerajaan British, Persekutuan Tanah Melayu, Sarawak, Sabah dan Singapura. Kandungannya berdasarkan cadangan JAK dan prinsip utamanya mengiktiraf hak yang sama kepada semua negeri. Antara inti patinya ialah tarikh pembentukan pada 31 Ogos 1963, pengiktirafan kedaulatan Sarawak, Sabah dan Singapura dalam Malaysia, kabinet negeri bagi Sarawak dan Sabah, tempoh peralihan, pembahagian kerusi Parlimen dan pengiktirafan bumiputera Borneo.
Oleh sebab Indonesia membuat bantahan rasmi di PBB, U Thant menubuhkan UNMM pada 12 Ogos 1963 yang diketuai Laurence Michelmore untuk meninjau Sarawak dan Sabah. Laporan itu hanya siap pada 14 September 1963, jadi pengisytiharan ditangguhkan. Malaysia akhirnya diisytiharkan pada 16 September 1963 secara serentak di Kuala Lumpur, Kuching dan Sabah.
Isi penting
Perjanjian Malaysia (MA63)hlm. 103
- Perjanjian Julai 1963 juga dikenali sebagai Perjanjian Malaysia atau Malaysia Agreement (MA63).
- Perjanjian ditandatangani oleh kerajaan British, Persekutuan Tanah Melayu, Sarawak, Sabah dan Singapura di London pada 9 Julai 1963.
- Kandungannya seperti yang dikemukakan oleh JAK.
- Prinsip utamanya ialah mengiktiraf hak yang sama kepada semua negeri dalam Malaysia.
- Tunku Abdul Rahman mengadakan sidang akhbar pada 6 Julai 1963 di Kuala Lumpur untuk mengumumkan pemergiannya ke London bagi majlis menandatangani perjanjian.
Inti pati Perjanjian Malaysiahlm. 103
- Tarikh pembentukan Malaysia ditetapkan pada 31 Ogos 1963.
- Sarawak, Sabah dan Singapura menjadi ahli Persekutuan Malaysia bersama Persekutuan Tanah Melayu, dan British mengiktiraf kedaulatan mereka dalam Malaysia.
- Sarawak dan Sabah diberi kelebihan menubuhkan kabinet negeri serta tempoh peralihan dalam bidang seperti pentadbiran awam dan pendidikan.
- Kerusi Parlimen: Singapura 15, Sarawak 24 dan Sabah 16.
- Penduduk bumiputera di Sarawak dan Sabah mendapat pengiktirafan sama seperti orang Melayu dalam Perlembagaan Persekutuan.
- Sabah mengiktiraf bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan dan dibenarkan menggunakan bahasa Inggeris selama 10 tahun selepas 1963; DUN Sabah menjadikan bahasa Melayu bahasa urusan rasmi negeri pada 1971.
Misi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB)hlm. 104
- Indonesia membuat bantahan rasmi terhadap pembentukan Malaysia di PBB.
- U Thant, Setiausaha Agung PBB, menubuhkan United Nations Malaysia Mission (UNMM) pada 12 Ogos 1963 untuk menilai dan membuat laporan.
- Laurence Michelmore mengetuai rombongan yang meninjau Sarawak dan Sabah.
- Pengisytiharan yang sepatutnya pada 31 Ogos 1963 ditangguhkan kerana laporan hanya siap pada 14 September 1963.
- Laporan misi itu menyatakan penduduk Sarawak dan Sabah menerima pembentukan Malaysia.
Peristiwa pengisytiharan Malaysiahlm. 104–105
- Malaysia diisytiharkan pada 16 September 1963 dengan istiadat serentak di Kuala Lumpur, Sarawak dan Sabah.
- Kuala Lumpur: Yang di-Pertuan Agong membacakan Pengisytiharan Malaysia di Stadium Merdeka, disaksikan oleh Tunku Abdul Rahman.
- Sarawak: Datu Abang Haji Openg Abang Sapiee mengangkat sumpah sebagai Yang di-Pertua Negeri Sarawak, dan Pengisytiharan dibaca oleh Khir Johari di Kuching.
- Sabah: Datu Mustapha Datu Harun mengumumkan Pengisytiharan Malaysia dan mengangkat sumpah sebagai Yang di-Pertua Negeri Sabah pertama, dengan Tun Abdul Razak mewakili Kerajaan Persekutuan.
- Stephen Kalong Ningkan dilantik Ketua Menteri Sarawak pada 22 Julai 1963, dan tarikh itu kini diraikan sebagai Hari Sarawak.
- Nota ketepatan: buku teks (hlm. 105) menyebut pengumuman di Sabah dibuat di Kota Kinabalu; buku teks sendiri (hlm. 102) menulis "Jesselton (Kota Kinabalu)", iaitu nama bandar itu pada tahun 1963.
Garis masa
- 6 Julai 1963Tunku mengumumkan pemergian ke London untuk menandatangani perjanjian.
- 9 Julai 1963Perjanjian Malaysia ditandatangani di London.
- 22 Julai 1963Stephen Kalong Ningkan dilantik Ketua Menteri Sarawak (kini Hari Sarawak).
- 12 Ogos 1963U Thant menubuhkan UNMM.
- 31 Ogos 1963Tarikh asal pembentukan Malaysia (ditangguhkan).
- 14 September 1963Laporan misi PBB diterbitkan.
- 16 September 1963Malaysia diisytiharkan.
Tokoh penting
- U ThantSetiausaha Agung PBB yang menubuhkan United Nations Malaysia Mission (UNMM).
- Laurence MichelmoreMengetuai rombongan misi PBB yang meninjau Sarawak dan Sabah.
- Datu Abang Haji Openg Abang SapieeYang di-Pertua Negeri Sarawak yang mengangkat sumpah pada hari pengisytiharan.
- Datu Mustapha Datu HarunYang di-Pertua Negeri Sabah pertama yang mengumumkan Pengisytiharan Malaysia di Sabah.
- Khir JohariWakil Kerajaan Persekutuan yang membaca Pengisytiharan Malaysia di Kuching.
🏆 Untuk skor A
- Bezakan tarikh: perjanjian ditandatangani (9 Julai 1963), tarikh asal (31 Ogos 1963) dan tarikh sebenar pengisytiharan (16 September 1963).
- Kata kunci yang sering diberi markah: "hak yang sama", "tempoh peralihan", "kabinet negeri", "UNMM" dan "serentak".
- Tunjukkan sebab dan akibat: bantahan Indonesia di PBB, UNMM meninjau Sarawak dan Sabah, laporan siap 14 September, maka pengisytiharan ditangguhkan ke 16 September.
- Kaitkan dengan hari ini: 16 September disambut sebagai Hari Malaysia, dan MA63 masih dirujuk dalam perbincangan hak Sarawak dan Sabah.
✍️ Strategi menjawab
- "Huraikan inti pati Perjanjian Malaysia": tulis sekurang-kurangnya lima daripada tujuh perkara dengan angka yang tepat.
- "Mengapakah pengisytiharan Malaysia ditangguhkan": jawab dengan bantahan Indonesia, penubuhan UNMM dan laporan yang siap pada 14 September 1963.
- "Terangkan peristiwa pengisytiharan": susun mengikut tempat (Kuala Lumpur, Sarawak, Sabah) dan namakan tokoh di setiap tempat.
⚠️ Kesilapan biasa
- Menulis bahawa Perjanjian Malaysia ditandatangani di Kuala Lumpur. Ia ditandatangani di London.
- Menyangka Malaysia ditubuhkan pada 31 Ogos 1963. Tarikh itu ditangguhkan; Malaysia diisytiharkan pada 16 September 1963.
- Tertukar bilangan kerusi Sarawak (24) dengan Sabah (16).
Latihan objektif gaya Kertas 1
Jawab dahulu, kemudian semak. Markah anda hanya disimpan dalam pelayar anda sendiri.
1Di manakah Perjanjian Malaysia ditandatangani pada 9 Julai 1963?
💡 Kenapa? Perjanjian Malaysia ditandatangani di London pada 9 Julai 1963. (hlm. 103)
2Apakah prinsip utama Perjanjian Malaysia?
💡 Kenapa? Prinsip utama perjanjian ialah mengiktiraf hak yang sama kepada semua negeri dalam Malaysia. (hlm. 103)
3Antara berikut, yang manakah inti pati Perjanjian Malaysia? I Tarikh pembentukan Malaysia pada 31 Ogos 1963 II Sarawak dan Sabah boleh menubuhkan kabinet negeri III Bumiputera Sarawak dan Sabah diiktiraf sama seperti orang Melayu IV Brunei menjadi ahli Persekutuan Malaysia
💡 Kenapa? Ahli yang dinamakan ialah Sarawak, Sabah dan Singapura bersama Persekutuan Tanah Melayu; Brunei tidak termasuk. (hlm. 103)
4Mengapakah pengisytiharan Malaysia ditangguhkan dari 31 Ogos 1963?
💡 Kenapa? Misi PBB ditubuhkan selepas bantahan Indonesia, dan laporannya hanya siap pada 14 September 1963. (hlm. 104)
5Siapakah yang mengetuai rombongan United Nations Malaysia Mission (UNMM) ke Sarawak dan Sabah?
💡 Kenapa? Laurence Michelmore mengetuai rombongan; U Thant ialah Setiausaha Agung PBB yang menubuhkan misi itu. (hlm. 104)
6Siapakah yang membacakan Pengisytiharan Malaysia di Stadium Merdeka, Kuala Lumpur?
💡 Kenapa? Yang di-Pertuan Agong membacakan Pengisytiharan Malaysia, disaksikan oleh Tunku Abdul Rahman. (hlm. 104)
7Berapakah kerusi Parlimen yang diperuntukkan kepada Sabah dalam Perjanjian Malaysia?
💡 Kenapa? Sabah 16 kerusi, Sarawak 24 kerusi dan Singapura 15 kerusi. (hlm. 103)
Latihan soalan struktur gaya Kertas 2, Bahagian A
Tulis jawapan anda dahulu, kemudian semak cadangan skema. Satu isi yang tepat dan berbeza biasanya satu markah.
Nyatakan dua pihak yang menandatangani Perjanjian Malaysia. [2 markah]
Lihat cadangan skema
- Kerajaan British.
- Persekutuan Tanah Melayu.
- Sarawak.
- Sabah.
- Singapura.
Huraikan inti pati Perjanjian Malaysia. [4 markah]
Lihat cadangan skema
- Tarikh pembentukan Malaysia ditetapkan pada 31 Ogos 1963.
- Sarawak, Sabah dan Singapura menjadi ahli Persekutuan Malaysia.
- British mengiktiraf kedaulatan Sarawak, Sabah dan Singapura dalam Malaysia.
- Sarawak dan Sabah boleh menubuhkan kabinet negeri.
- Tempoh peralihan dalam pentadbiran awam dan pendidikan.
- Kerusi Parlimen: Singapura 15, Sarawak 24, Sabah 16.
- Bumiputera Sarawak dan Sabah diiktiraf sama seperti orang Melayu.
Jelaskan peranan PBB sebelum pengisytiharan Malaysia. [3 markah]
Lihat cadangan skema
- Indonesia membuat bantahan rasmi di PBB.
- U Thant menubuhkan UNMM pada 12 Ogos 1963.
- Rombongan diketuai Laurence Michelmore meninjau Sarawak dan Sabah.
- Laporan pada 14 September 1963 menyatakan penduduk menerima Malaysia.
Latihan esei gaya Kertas 2, Bahagian B
Rancang jawapan dalam 5 minit: tulis pendahuluan ringkas, isi yang dihuraikan dengan contoh, dan kesimpulan atau pendapat anda.
Huraikan kandungan Perjanjian Julai 1963 dan peristiwa pengisytiharan Malaysia. Mengapakah Perjanjian Malaysia penting kepada negara?
Lihat rangka jawapan
- Pendahuluan: Perjanjian Malaysia (MA63) ditandatangani di London pada 9 Julai 1963 oleh lima pihak berdasarkan cadangan JAK.
- Inti pati 1: tarikh 31 Ogos 1963; Sarawak, Sabah dan Singapura menjadi ahli; British mengiktiraf kedaulatan mereka.
- Inti pati 2: kabinet negeri, tempoh peralihan, kerusi Parlimen (15, 24, 16) dan pengiktirafan bumiputera Borneo.
- Misi PBB: bantahan Indonesia, UNMM 12 Ogos 1963, Laurence Michelmore, laporan 14 September 1963.
- Pengisytiharan 16 September 1963: Yang di-Pertuan Agong di Stadium Merdeka; Datu Abang Haji Openg dan Khir Johari di Kuching; Datu Mustapha dan Tun Abdul Razak di Sabah.
- Kepentingan: asas penubuhan Malaysia, menjamin hak semua negeri, diiktiraf antarabangsa.
- Kesimpulan: pembentukan dibuat secara teratur dan melibatkan semua pihak; kesepakatan menjamin kestabilan negara.
Pengajaran dan nilai
- Menjaga kesepakatan untuk memastikan kestabilan negara (K13.1.8).
- Menghormati hak dan kepentingan setiap negeri dalam Malaysia.
- Bersabar dan mematuhi proses yang sah walaupun matlamat sudah hampir dicapai.
Kad kilat istilah
Teka maksudnya dahulu, kemudian tekan kad.
Rujukan
Buku Teks Sejarah Tingkatan 5 KSSM, hlm. 103–105. Nota ini ditulis dengan kata-kata kami sendiri. Semak sentiasa dengan buku teks dan guru anda.
- Buku Teks Sejarah Tingkatan 5 KSSM (DBP, 2020), Bab 5: Pembentukan Malaysia, hlm. 102–105
- DSKP KSSM Sejarah Tingkatan 4 dan 5 (Bahagian Pembangunan Kurikulum, KPM): Standard Kandungan 13.1 Gagasan Pembentukan Malaysia
- Wikipedia: Malaysia Agreement (ditandatangani di London; berkuat kuasa 16 September 1963)
- Wikipedia: Stephen Kalong Ningkan (dilantik Ketua Menteri Sarawak pada 22 Julai 1963)