4.1 Latar Belakang Sistem Persekutuan di Negara Kita
Bab 4: Sistem Persekutuan
Malaysia hari ini ada 13 negeri dan satu Kerajaan Persekutuan, tetapi tahukah anda bahawa idea "bersekutu" ini sudah bermula lebih 120 tahun lalu dengan hanya empat buah negeri?
📝 Nota disusun daripada sumber rasmi dan sumber terbuka yang disenaraikan di bawah. Belum disemak oleh guru. Sentiasa rujuk buku teks dan guru anda.
💡 Jawapan peperiksaan ditulis dalam Bahasa Melayu, jadi istilah penting dikekalkan dalam Bahasa Melayu. Selepas faham, baca semula bahagian ini dalam BM.
🧠 Faham dalam 1 minit
Bayangkan beberapa kelab sukan sekolah yang dahulunya bergerak sendiri-sendiri. Pada tahun 1896, empat kelab digabungkan dalam satu liga (NNMB), tetapi semua keputusan dibuat oleh seorang jurulatih luar di Kuala Lumpur, iaitu Residen Jeneral British. Belum ada peraturan jelas tentang siapa yang berkuasa atas apa.
Selepas itu peraturan liga berubah beberapa kali: Malayan Union cuba menjadikan semua kelab satu pasukan sahaja dan ditolak, kemudian Persekutuan Tanah Melayu 1948 menulis dengan jelas kuasa liga dan kuasa setiap kelab. Pada 1957 liga itu merdeka dengan Yang di-Pertuan Agong sebagai ketua, dan pada 1963 ahli baharu masuk lalu nama liga ditukar kepada Malaysia.
想象几个学校的运动俱乐部，以前各自运作。1896年，四个俱乐部被合并成一个联赛，也就是 NNMB（马来联邦），但所有决定都由一位驻在吉隆坡的外来教练，即英国的 Residen Jeneral（总驻扎官）来做。当时还没有清楚规定谁管什么。
后来联赛的规则改了几次：Malayan Union（马来亚联邦）想把所有俱乐部变成同一支队伍，结果被拒绝；接着 Persekutuan Tanah Melayu 1948（1948年马来亚联合邦）清楚写明联赛和各俱乐部各自的权力。1957年联赛独立，由 Yang di-Pertuan Agong（最高元首）担任首领；1963年有新成员加入，联赛改名为 Malaysia（马来西亚）。
Imagine several school sports clubs that used to run on their own. In 1896 four clubs were put into one league, the NNMB (Federated Malay States), but every decision was made by an outside coach in Kuala Lumpur, the British Residen Jeneral (Resident-General). There were no clear rules yet on who controlled what.
After that the league rules changed several times: the Malayan Union tried to turn all the clubs into a single team and was rejected, then the Persekutuan Tanah Melayu 1948 (Federation of Malaya 1948) clearly wrote down the powers of the league and of each club. In 1957 the league became independent with the Yang di-Pertuan Agong (King) as its head, and in 1963 new members joined and the league was renamed Malaysia.
🎯 Wajib tahu sasaran LULUS
- Persekutuan bermaksud penyatuan beberapa buah negeri untuk membentuk sebuah negara bersekutu, dengan Kerajaan Persekutuan, Kerajaan Negeri dan pembahagian kuasa.
- Negeri-negeri Melayu Bersekutu (NNMB) dibentuk melalui Perjanjian Persekutuan 1895, berkuat kuasa pada 1896, dan terdiri daripada Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang.
- NNMB tidak mempunyai agihan kuasa yang khusus; banyak keputusan dibuat oleh Residen Jeneral di Kuala Lumpur.
- Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu 1948 menetapkan kuasa Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri, lalu menandakan bermulanya era moden amalan persekutuan.
- Persekutuan Tanah Melayu merdeka pada 31 Ogos 1957 dengan Yang di-Pertuan Agong sebagai Ketua Persekutuan, dan Malaysia terbentuk pada 16 September 1963.
- Persekutuan（联邦）是指几个州联合组成一个联邦国家，包括 Kerajaan Persekutuan（联邦政府）、Kerajaan Negeri（州政府）和权力划分。
- NNMB（马来联邦）通过 Perjanjian Persekutuan 1895（1895年联邦协定）成立，于1896年生效，由霹雳、雪兰莪、森美兰和彭亨组成。
- NNMB 没有明确的权力划分；许多行政决定由驻在吉隆坡的 Residen Jeneral（总驻扎官）做出。
- Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu 1948（1948年马来亚联合邦协定）规定了联邦政府与州政府的权力，标志着现代联邦制的开始。
- 马来亚联合邦于1957年8月31日独立，由 Yang di-Pertuan Agong（最高元首）担任联邦元首；马来西亚于1963年9月16日成立。
- Persekutuan (federation) means several states uniting to form one federal country, with a Kerajaan Persekutuan (Federal Government), Kerajaan Negeri (State Governments) and a division of powers.
- The NNMB (Federated Malay States) was formed through the Perjanjian Persekutuan 1895 (Treaty of Federation 1895), took effect in 1896, and consisted of Perak, Selangor, Negeri Sembilan and Pahang.
- The NNMB had no specific division of powers; many decisions were made by the Residen Jeneral (Resident-General) in Kuala Lumpur.
- The Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu 1948 (Federation of Malaya Agreement 1948) set out federal and state powers, marking the start of the modern federal system.
- The Federation of Malaya became independent on 31 August 1957 with the Yang di-Pertuan Agong (King) as Head of the Federation, and Malaysia was formed on 16 September 1963.
Hafal senarai ini dahulu. Kemudian cuba latihan objektif di bawah.
Apa yang perlu anda kuasai
- 12.4.1 Memerihalkan latar belakang Sistem Persekutuan di negara kita.
- K12.4.8 Menghuraikan kepentingan memahami tanggungjawab rakyat dan pemimpin dalam membangunkan negara.
Ringkasan
Malaysia mengamalkan sistem persekutuan, iaitu gabungan beberapa negeri dengan Kerajaan Persekutuan, Kerajaan Negeri dan pembahagian kuasa. Sistem ini berkembang secara berperingkat dari tahun 1896 hingga 1963, bermula dengan NNMB yang dibentuk melalui Perjanjian Persekutuan 1895. Pada peringkat awal, NNMB belum mempunyai pembahagian kuasa yang jelas kerana keputusan banyak dibuat oleh Residen Jeneral di Kuala Lumpur.
Majlis Mesyuarat Persekutuan distruktur semula pada 1927, manakala Malayan Union 1946 yang berbentuk kesatuan gagal kerana dibantah. Persekutuan Tanah Melayu 1948 menetapkan kuasa kerajaan pusat dan negeri, Persekutuan Tanah Melayu 1957 mewujudkan Kerajaan Persekutuan yang kuat dengan Yang di-Pertuan Agong sebagai ketua, dan Malaysia lahir pada 16 September 1963. Sistem ini ialah penerusan tradisi pemerintahan beraja yang turut dipengaruhi oleh peluasan kuasa British.
Isi penting
Maksud persekutuanhlm. 66
- Persekutuan bermaksud penyatuan beberapa buah negeri untuk membentuk sebuah negara bersekutu.
- Unsur penting sebuah negara persekutuan ialah Kerajaan Persekutuan (Kerajaan Pusat), Kerajaan Negeri dan pembahagian kuasa pentadbiran.
- Sistem persekutuan di negara kita mempunyai latar belakang sejarah tersendiri, iaitu dari tahun 1896 hingga tahun 1963.
Persekutuan 1896 (NNMB)hlm. 66
- Berikutan peluasan pengaruh British, empat buah negeri Melayu disatukan melalui Perjanjian Persekutuan 1895.
- Persekutuan ini berkuat kuasa pada tahun 1896 dan dikenali sebagai Negeri-negeri Melayu Bersekutu (NNMB).
- Raja-raja yang menandatangani perjanjian ialah Sultan Idris (Perak), Sultan Ahmad Mu'azzam Shah (Pahang), Sultan Abdul Samad (Selangor) dan Tuanku Muhammad ibni Tuanku Antah (Negeri Sembilan).
- NNMB tidak mempunyai agihan kuasa dan fungsi khusus antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri.
- Banyak keputusan pentadbiran dibuat oleh Residen Jeneral di Kuala Lumpur, pusat pentadbiran NNMB.
Konfederasi Negeri Sembilanhlm. 66
- Konfederasi ialah gabungan negeri yang berdaulat dalam satu ikatan yang longgar; kuasa dan kedaulatan negeri tetap terpelihara.
- Pada tahun 1889, Luak Tampin, Rembau dan Seri Menanti disatukan sebagai Konfederasi Seri Menanti dan bersetuju menerima seorang Residen British.
- Pada tahun 1895, Yamtuan Besar Seri Menanti menandatangani perjanjian dengan Undang Johol, Sungai Ujong, Jelebu, Rembau dan Tunku Besar Tampin untuk membentuk konfederasi Negeri Sembilan.
- Tuanku Muhammad ibni Tuanku Antah dilantik sebagai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan yang pertama pada tahun 1898, manakala Martin Lister menjadi Residen pertama.
Majlis Mesyuarat Persekutuan 1927 dan Malayan Union 1946hlm. 67
- Majlis Mesyuarat Persekutuan distruktur semula pada tahun 1927 untuk memperkemas tadbir urus Persekutuan dan mengukuhkan kedudukan British di negeri Melayu.
- Pada tahun 1946, British cuba menyatukan semua negeri Melayu serta Pulau Pinang dan Melaka dalam sebuah kerajaan berbentuk kesatuan, iaitu Malayan Union.
- Konsep kesatuan ini membayangkan kerajaan pusat yang kuat di bawah kuasa Gabenor British.
- Malayan Union dilaksanakan dalam tempoh yang terhad dan gagal diteruskan kerana bantahan Raja-raja Melayu dan orang Melayu.
Persekutuan Tanah Melayu 1948 dan 1957hlm. 67
- Persekutuan Tanah Melayu 1948 menggabungkan sembilan negeri Melayu dan dua Negeri-negeri Selat melalui Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu 1948.
- Perjanjian 1948 menetapkan kuasa Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri; pengagihan kuasa ini menandakan bermulanya era moden amalan persekutuan.
- Pesuruhjaya Tinggi British menjadi ketua Persekutuan, manakala Raja-raja Melayu memerintah negeri mengikut perlembagaan negeri masing-masing.
- Pada 31 Ogos 1957, Persekutuan Tanah Melayu merdeka dengan Kerajaan Persekutuan yang kuat untuk melicinkan pentadbiran negara berdaulat.
- Jawatan Yang di-Pertuan Agong diwujudkan sebagai Ketua Persekutuan, dan konsep persekutuan diperkukuh dengan Raja Berperlembagaan dan Demokrasi Berparlimen.
Persekutuan Malaysia 1963hlm. 67
- Pada 16 September 1963, berdasarkan Perjanjian Malaysia, lahir Persekutuan yang terdiri daripada 11 buah negeri Tanah Melayu, Singapura, Sarawak dan Sabah.
- Persekutuan baharu ini dinamakan Malaysia.
- Pembentukan sistem persekutuan ialah penerusan tradisi sejarah yang berakar umbi daripada pemerintahan beraja dan berkait rapat dengan peluasan pengaruh British.
Garis masa
- 1889Konfederasi Seri Menanti dibentuk (Tampin, Rembau, Seri Menanti).
- 1895Perjanjian Persekutuan ditandatangani; konfederasi Negeri Sembilan dibentuk.
- 1896Persekutuan (NNMB) berkuat kuasa dengan pusat pentadbiran di Kuala Lumpur.
- 1898Tuanku Muhammad ibni Tuanku Antah menjadi Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan pertama.
- 1927Majlis Mesyuarat Persekutuan distruktur semula.
- 1946Malayan Union diperkenalkan.
- 1948Persekutuan Tanah Melayu dibentuk dan kuasa pusat-negeri ditetapkan.
- 31 Ogos 1957Persekutuan Tanah Melayu merdeka.
- 16 September 1963Persekutuan Malaysia terbentuk.
Tokoh penting
- Tuanku Muhammad ibni Tuanku AntahYang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan pertama (1898) dan salah seorang raja yang menandatangani Perjanjian Persekutuan 1895.
- Martin ListerResiden British pertama di Negeri Sembilan.
- Sultan Idris Murshidul Al-Mu'azzam ShahSultan Perak yang menandatangani Perjanjian Persekutuan 1895.
🏆 Untuk skor A
- Bezakan persekutuan (kuasa dibahagikan antara pusat dan negeri) dengan konfederasi (ikatan longgar, kedaulatan negeri kekal) dan kesatuan seperti Malayan Union (kuasa tertumpu pada kerajaan pusat).
- Kata kunci yang sering diberi markah: "pembahagian kuasa", "Residen Jeneral", "era moden amalan persekutuan" dan "Ketua Persekutuan".
- Tunjukkan perubahan: NNMB tiada agihan kuasa, Persekutuan 1948 mula menetapkan kuasa pusat dan negeri, Persekutuan 1957 mewujudkan kerajaan pusat yang kuat dalam negara berdaulat.
- Kaitkan dengan hari ini: sistem persekutuan berakar daripada pemerintahan beraja, sebab itu Raja-raja Melayu masih menjadi ketua negeri di bawah Perlembagaan Persekutuan.
✍️ Strategi menjawab
- "Nyatakan ciri NNMB": tulis empat negeri, tahun berkuat kuasa (1896), tiada agihan kuasa khusus dan peranan Residen Jeneral di Kuala Lumpur.
- "Jelaskan perkembangan sistem persekutuan": susun mengikut tahun (1896, 1927, 1946, 1948, 1957, 1963) dan beri satu ciri bagi setiap peringkat.
- "Mengapakah Persekutuan 1948 penting": tekankan perjanjian yang menetapkan kuasa Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri.
⚠️ Kesilapan biasa
- Menyangka NNMB dibentuk pada 1896 melalui perjanjian 1896. Perjanjiannya ditandatangani pada 1895 dan berkuat kuasa pada 1896.
- Menganggap Malayan Union sebuah persekutuan. Malayan Union berbentuk kesatuan dengan kerajaan pusat yang kuat di bawah Gabenor.
- Tertukar ketua Persekutuan 1948 (Pesuruhjaya Tinggi British) dengan ketua Persekutuan 1957 (Yang di-Pertuan Agong).
Latihan objektif gaya Kertas 1
Jawab dahulu, kemudian semak. Markah anda hanya disimpan dalam pelayar anda sendiri.
1Perjanjian manakah yang membentuk Negeri-negeri Melayu Bersekutu (NNMB)?
💡 Kenapa? Empat negeri Melayu disatukan melalui Perjanjian Persekutuan 1895 dan persekutuan itu berkuat kuasa pada 1896. (hlm. 66)
2Apakah ciri-ciri konfederasi? I Gabungan negeri yang berdaulat II Ikatan yang longgar III Kedaulatan negeri terpelihara IV Kuasa tertumpu pada Gabenor
💡 Kenapa? Konfederasi ialah gabungan negeri berdaulat dalam ikatan longgar; kuasa dan kedaulatan negeri dikekalkan. (hlm. 66)
3Siapakah yang dilantik sebagai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan yang pertama pada tahun 1898?
💡 Kenapa? Yamtuan Besar Seri Menanti, Tuanku Muhammad ibni Tuanku Antah, dilantik pada 1898; Martin Lister ialah Residen. (hlm. 66)
4Mengapakah banyak keputusan pentadbiran NNMB dibuat di Kuala Lumpur?
💡 Kenapa? NNMB tiada agihan kuasa yang khusus, jadi keputusan banyak dibuat oleh Residen Jeneral di pusat pentadbirannya, Kuala Lumpur. (hlm. 66)
5Persekutuan manakah yang menandakan bermulanya era moden amalan persekutuan di negara kita?
💡 Kenapa? Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu 1948 menetapkan kuasa Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri. (hlm. 67)
6Mengapakah Malayan Union gagal diteruskan?
💡 Kenapa? Malayan Union dilaksanakan dalam tempoh terhad dan gagal setelah mendapat bantahan Raja-raja Melayu dan orang Melayu. (hlm. 67)
7Wilayah manakah yang membentuk Persekutuan Malaysia pada 16 September 1963? I 11 buah negeri Tanah Melayu II Singapura III Sarawak dan Sabah IV Brunei
💡 Kenapa? Malaysia 1963 terdiri daripada 11 negeri Tanah Melayu, Singapura, Sarawak dan Sabah; Brunei tidak menyertai. (hlm. 67)
Latihan soalan struktur gaya Kertas 2, Bahagian A
Tulis jawapan anda dahulu, kemudian semak cadangan skema. Satu isi yang tepat dan berbeza biasanya satu markah.
Nyatakan dua ciri Negeri-negeri Melayu Bersekutu (NNMB). [2 markah]
Lihat cadangan skema
- Terdiri daripada empat negeri Melayu: Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang.
- Dibentuk melalui Perjanjian Persekutuan 1895 dan berkuat kuasa pada 1896.
- Tiada agihan kuasa dan fungsi khusus antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri.
- Banyak keputusan dibuat oleh Residen Jeneral di Kuala Lumpur.
Jelaskan maksud konfederasi berdasarkan contoh Negeri Sembilan. [3 markah]
Lihat cadangan skema
- Konfederasi ialah gabungan negeri berdaulat dalam ikatan yang longgar.
- Kuasa negeri dikekalkan dan kedaulatan negeri terpelihara.
- Pada 1889, Tampin, Rembau dan Seri Menanti membentuk Konfederasi Seri Menanti.
- Pada 1895, Yamtuan Besar Seri Menanti dan Undang Johol, Sungai Ujong, Jelebu, Rembau serta Tunku Besar Tampin membentuk Negeri Sembilan.
Mengapakah Persekutuan Tanah Melayu 1948 dianggap permulaan era moden amalan persekutuan? [3 markah]
Lihat cadangan skema
- Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu 1948 menetapkan kuasa Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri.
- Wujud pengagihan kuasa di peringkat persekutuan dan negeri.
- Raja-raja Melayu memerintah negeri mengikut perlembagaan negeri masing-masing.
- Menggantikan Malayan Union yang berbentuk kesatuan.
Latihan esei gaya Kertas 2, Bahagian B
Rancang jawapan dalam 5 minit: tulis pendahuluan ringkas, isi yang dihuraikan dengan contoh, dan kesimpulan atau pendapat anda.
Huraikan perkembangan sistem persekutuan di negara kita dari tahun 1896 hingga tahun 1963.
Lihat rangka jawapan
- Pendahuluan: persekutuan ialah penyatuan beberapa negeri dengan Kerajaan Persekutuan, Kerajaan Negeri dan pembahagian kuasa; latar sejarahnya dari 1896 hingga 1963.
- NNMB 1896: Perjanjian Persekutuan 1895, empat negeri, tiada agihan kuasa khusus, keputusan oleh Residen Jeneral di Kuala Lumpur; contoh konfederasi Negeri Sembilan.
- Majlis Mesyuarat Persekutuan 1927: distruktur semula untuk memperkemas tadbir urus dan mengukuhkan kedudukan British.
- Malayan Union 1946: kerajaan berbentuk kesatuan di bawah Gabenor; gagal kerana bantahan Raja-raja Melayu dan orang Melayu.
- Persekutuan Tanah Melayu 1948: sembilan negeri Melayu dan dua NNS; kuasa pusat dan negeri ditetapkan; Pesuruhjaya Tinggi British sebagai ketua.
- Persekutuan Tanah Melayu 1957 dan Malaysia 1963: Kerajaan Persekutuan yang kuat, Yang di-Pertuan Agong sebagai Ketua Persekutuan; Malaysia lahir pada 16 September 1963.
- Kesimpulan: sistem persekutuan ialah penerusan tradisi sejarah yang berakar daripada pemerintahan beraja dan menjadi asas kestabilan negara.
Pengajaran dan nilai
- Menghargai warisan sejarah pemerintahan beraja yang menjadi asas sistem persekutuan.
- Memahami tanggungjawab rakyat dan pemimpin dalam membangunkan negara (K12.4.8).
Kad kilat istilah
Teka maksudnya dahulu, kemudian tekan kad.
Rujukan
Buku Teks Sejarah Tingkatan 5 KSSM, hlm. 66–67. Nota ini ditulis dengan kata-kata kami sendiri. Semak sentiasa dengan buku teks dan guru anda.
- Buku Teks Sejarah Tingkatan 5 KSSM (DBP, 2020), Bab 4: Sistem Persekutuan, hlm. 66–67
- DSKP KSSM Sejarah Tingkatan 4 dan 5 (Bahagian Pembangunan Kurikulum, KPM): Standard Kandungan 12.4 Sistem Persekutuan (Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri)
- Wikipedia: Federated Malay States (Perjanjian Persekutuan 1895, berkuat kuasa 1 Julai 1896, Residen Jeneral)